Obsesif Kompulsif Bozukluk tanısı almış kişilerde belirti düzeyi ile anksiyete duyarlılığı, sıkıntıya dayanma ve bilişsel ve davranışsal kaçınma ilişkisinde duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZKAN SARISAKAL
Danışman: Özden Yalçınkaya Alkar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) görece erken yaşta ortaya çıkabilmekte ve kronik doğası sebebiyle bu tanıyı alan kişilerin işlevselliklerinde önemli bozulmalara sebebiyet verebilmektedir. Bozukluğun doğasının anlaşılması ve bozuklukla ilişkili psikolojik değişkenlerin incelenmesi, risk etmenlerinin belirlenmesi, başta psikoterapi uygulamaları olmak üzere müdahale ve önleme çalışmalarının geliştirilmesi konularında önem taşımaktadır. Bu bağlamda bu çalışmada OKB tanısı almış kişilerde OKB belirti düzeyi ile anksiyete duyarlılığı, sıkıntıya dayanma, bilişsel ve davranışsal kaçınma arasındaki ilişkide duygu düzenleme aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Daha önceden veya ilk defa psikiyatri polikliniğine başvurarak OKB tanısı almış 90 kişiye ulaşılmış ve bu kişilere Sıkıntıya Dayanma Ölçeği (SDÖ), Anksiyete Duyarlılığı Ölçeği (ADÖ), Bilişsel Davranışsal Kaçınma Ölçeği (BDKÖ), Yale-Brown Obsesif Kompulsif Derecelendirme Ölçeği (YB-OKDÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) ölçekleri uygulanmıştır. Elde edilen veriler araştırmanın hipotezleri ışığında hiyerarşik regresyon ve aracılık analizi ile incelenmiştir. Yapılan analizlerde OKB belirti düzeyi ile anksiyete duyarlılığı ve bilişsel ve davranışsal kaçınma arasında pozitif yönlü ilişkiler; sıkıntıya dayanma arasında ise negatif yönlü ilişki bulunmuştur. Ayrıca OKB belirti düzeyini anksiyete duyarlılığının, sıkıntıya dayanmanın, bilişsel ve davranışsal kaçınmanın yordadığı, ancak bu değişkenler kontrol edildiğinde duygu düzenleme güçlüklerinin OKB belirti düzeyini yordamadığı bulunmuştur. Bu bulguların ışığında gerçekleştirilen aracılık analizleri sonrasında anksiyete duyarlılığı ve bilişsel davranışsal kaçınma ile OKB belirti düzeyi arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rolü olduğu, sıkıntıya dayanma ile OKB belirti düzeyi arasındaki ilişkide ise duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rolü olmadığı bulunmuştur. Bu veriler OKB'nin kavramsallaştırılmasında, bozukluğun ortaya çıkışı ve sürdürülmesinde ve tedavisinde duygu düzenleme güçlüklerinin önemli bir rolü olduğunu göstermektedir. Bu yüzden OKB'nin değerlendirilmesinde ve tedavisinde duygu odaklı girişimlerin yaygınlaşmasının değerli katkılar sunabileceği tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Anksiyete duyarlılığı, kaçınma, duygu düzenleme güçlüğü, sıkıntıya dayanma, OKB