Üst gastrointestinal sistem kanaması olan hastalarda oksidatif stres belirteçlerinin prognostik önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara Şehir Sağlık Uygulama Ve Araştırma Merkezi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH MEHMET ALTINDAŞ
Danışman: Mehmet Ergin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Üst gastrointestinal sistem kanaması (ÜGİSK), acil serviste sık karşılaşılan ve önemli mortalite riski taşıyan klinik bir tablodur. Bu çalışmanın amacı, ÜGİSK tanısı ile acil servise başvuran hastalarda tiyol–disülfid homeostazı parametreleri ile biyokimyasal, hemodinamik göstergeler ve erken uyarı skorlarının 28 günlük mortaliteyi öngörmedeki değerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, gözlemsel kohort çalışmaya, 30.04.2025–05.09.2025 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği'ne ÜGİSK semptomları ile başvuran ve endoskopi uygulanan 289 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, klinik bulguları, laboratuvar parametreleri, endoskopik sonuçları, erken uyarı skorları (MEWS, ViEWS), şok indeksi ve modifiye şok indeksi kaydedildi. Oksidatif stres göstergesi olarak serum native thiol, total thiol ve disülfid düzeyleri ölçüldü. Birincil sonlanım noktası 28 günlük mortalite olarak belirlendi. Veriler çok değişkenli lojistik regresyon ve ROC analizleri ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmada 28 günlük mortalite oranı %13,8 (40/289) olarak saptandı. Mortalite gelişen hastalarda yaş daha yüksek; sistolik ve diyastolik kan basıncı ile oksijen saturasyonu daha düşük, solunum sayısı daha yüksek bulundu (tümü p<0,05). Mortalite grubunda hemoglobin ve hematokrit düzeyleri daha düşük, lökosit sayısı daha yüksek; üre düzeyi daha yüksek ve GFR daha düşük saptandı (tümü p<0.05). PT, INR ve prokalsitonin düzeyleri mortalite grubunda anlamlı olarak yüksekti (tümü p<0.05). MEWS, ViEWS, şok indeksi ve modifiye şok indeksi mortalite grubunda belirgin olarak daha yüksekti (tümü p<0,01). Oksidatif stres parametreleri açısından mortalite gelişen hastalarda native thiol, total thiol ve disülfid düzeyleri anlamlı olarak daha düşük bulundu (tümü p<0,001). Çok değişkenli analizde yaş ve disülfid düzeyi mortalitenin bağımsız öngördürücüleri olarak belirlendi. ROC analizinde disülfid düzeyi orta–yüksek düzeyde ayırt edici performans gösterdi. Sonuç: ÜGİSK hastalarında acil serviste erken dönemde elde edilebilen klinik skorlar (MEWS, ViEWS), hemodinamik göstergeler ve tiyol–disülfid homeostazı parametreleri 28 günlük mortalite ile anlamlı ilişki göstermektedir. Özellikle disülfid düzeyinin bağımsız prediktör olarak saptanması, bu parametrenin prognoz değerlendirmesinde potansiyel bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte, bulguların klinik pratiğe yansıtılabilmesi için çok merkezli ve daha geniş örneklemli çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Üst gastrointestinal sistem kanaması, mortalite, oksidatif stres, tiyol–disülfid homeostazı, erken uyarı skoru.