Amerikan Hukuki Realizminde Hâkimin Rolü ve Nitelikleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Osman Nuri GÜVEN
Danışman: MUHARREM KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızda 20. yüzyılın en etkili akımlarından olan Amerikan Hukuki Realizmi akımı çerçevesinde öngörülmüş olan, hâkimin rolü ve nitelikleri konusu ele alınmıştır. İlk olarak akımın ortaya çıkmasında hangi dinamiklerin etkili olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Pragmatizm, realizmin formalizme olan eleştirileri, realizmle benzer tezlere sahip görüşler ve realizm-formalizm gerilimine benzer nitelikteki karşı akımlar incelenmiştir. Akımın ortaya çıkmasına sebep olan siyasi ve kültürel iklim de bu kapsamda açıklanmıştır. Realizm mahkeme ve hâkim merkezli bir hukuk teorisi ortaya koymaktadır. Bu nedenle hâkimin rolü hususu akımın temel önermelerinden bağımsız bir şekilde açıklanamaz. Hukuki realizmin hukuk teorisine ilişkin açıklamaları hâkimin rolüyle ilgili birçok ipucu vermektedir. Özellikle hukuki belirsizlik karşısında kural şüphecisi ve olgu şüphecisi yaklaşım, hukukun araç olarak kullanılması ve yeni hukukun yaratılmasına ilişkin açıklamalar öngörülmüş hâkim figürünü ortaya koymaktadır. Hâkimin niteliklerini belirleyebilmek için öncelikle nasıl bir eğitimden geçmesi gerektiği ortaya koyulmalıdır. Çalışmamızda realistlerin eleştirdikleri ve önerdikleri eğitim sistemi açıklandıktan sonra Amerikan Hukuki Realizminin ortaya koymuş olduğu perspektiften hâkimin hangi niteliklere sahip olması gerektiği açıklanmıştır. Buna göre hukuki realizm sosyal bilimlere ilgisi olan, ahlaklı ve yenilikçi bir hâkim profili çizmektedir. Çalışmamızın son bölümünde yargı kararları ışığında realizmin öngörmüş olduğu hâkimin rolü ve nitelikleri incelenecektir. Belirlemiş olduğumuz rollerin ve niteliklerin yargı kararlarında nasıl somutlaştığı ve bu somutlaşmanın sonuçları incelenecektir.