Ebû İshâk es-Saffâr'ın Ulûhiyyet Anlayışı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Abdullah Dağ
Danışman: Abdullah Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmada, Hanefî-Mâtürîdî kelâm anlayışın önemli bir temsilcisi olan Ebû İshâk Zâhid es-Saffâr’ın ulûhiyyet anlayışı konu edilmiştir. Saffâr, Maveraünnehir bölgesinin Buhara şehrinde ilimle iştigal eden bir ailenin bireyi olarak yaklaşık olarak 450/1058 yılında doğmuş, burada eğitim görmüş, bazı siyasi sebeplerle Merv şehrinde bir dönem sürgün hayatı yaşamış ve sürgün sonrası geri döndüğü Buhara’da 534/1139 yılında vefat etmiştir. Saffâr’ın günümüze ulaşan Telḫîṣü’l-edille adlı hacimli bir kelâm kitabı ile er-Risale fi’l-kelâm adıyla bilinen bir akâid risâlesi bulunmaktadır.
Saffâr’ın ulûhiyyet anlayışına odaklanan bu çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde tabakât kitapları ve Saffâr hakkında yapılmış diğer çalışmalardan yararlanılarak onun hayatı ve ilmi kişiliğine değinilmiştir. İkinci bölümde, Allah’ın bilinmesi ile varlığı ve birliğine dair Saffâr’ın yaklaşımı incelenmiştir. Son bölümde Allah’ın sıfatları ve isimleri ile ulûhiyyetle ilgili tartışmalı kelâmî konulara dair Saffâr’ın görüşleri tespit edilmiş ve değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde, yürütülen araştırma neticesinde ulaşılan bilgiler paylaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kelâm, Mâtürîdîlik, Hanefî-Mâtürîdîlik, Ebû İshâk Zâhid es-Saffâr, Ulûhiyyet, Marifetullah, İsbât-ı Vâcib, Esmâ-i Hüsna, Allah’ın Sıfatları