Böbrek transplantasyonu yapılan hastalarda immunsupresif tedaviye uyum süreci ve semptom oluşma durumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ARSLAN
Danışman: Bahar İnkaya
Özet:Bu araştırma, böbrek transplantasyonu yapılan hastaların immünsupresif tedaviye olan uyumlarını ve semptom oluşma durumlarını belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmış tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır. Çalışmamızda, Hasta Tanıtım Formu, İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği ve Modifiye Transplantasyon Sonrası Semptom Oluşma ve Rahatsızlık Formu-58 MTSORD-58TR kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara'da bir hastanenin 2023 Ocak- Nisan tarihlerinde Nefroloji Polikliniğine tedavi, kontrol veya bakım için gelen böbrek transplantasyonu olmuş bireyler oluşturmaktadır. Çalışmamızın örneklemini böbrek transplantasyonu olmuş 125 birey oluşturmaktadır. Veriler; Frekans analizleri, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Bonferroni düzeltmesi, Spearman korelasyon katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. İmmunsupresif ilaç kullanımı uyum ölçeği puanları arttıkça, semptom oluşumu ve semptom sıkıntısı azalmaktadır. Cinsiyete göre semptom sıkıntısı puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-2.491; p=0.013). Kadınların semptom sıkıntısı puanları, erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ek hastalık durumuna göre semptom oluşumu puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-2.425; p=0.015). Ek hastalık durumuna göre semptom sıkıntısı puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-2.415; p=0.016). Donör tipine göre semptom oluşumu puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (Z=-1.983; p=0.047). Çalışmada en sık görülen semptomlar kendini yorgun hissetme, ruh halinde dalgalanma ve ellerde titreme olarak belirlenmiştir. En çok sıkıntı veren semptomlar ruh halinde dalgalanma, huzursuzluk veya gerginlik yaşam durumu ve kendini yorgun hissetme olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucu; immunsupresif ilaç kullanımı uyum ölçeği ile semptom oluşumu ve semptom sıkıntısı arasında negatif yönde, zayıf derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). Anahtar Kelimeler: Böbrek transplantasyonu, hemşirelik, immunsupresif tedavi, semptom sıkıntısı, tedaviye uyum.