Efficiency analysis of Turkey sugar factories and the comparison with EU
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, YÖNETİM VE ORGANİZASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ŞEYMA NUR MUTLU
Danışman: Hande Özgen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye Şeker Fabrikalarının Verimlilik Analizi ve AB ile Karşılaştırma Araştırmanın amacı, AB'ye aday ülke olan Türkiye'nin, Birliğe entegrasyon sürecinde şeker sanayinin, Birliğin şeker sanayiiyle rekabet edebilecek kapasitede olup, olmadığını belirlemektir ve mevcut rekabet koşulları altında nasıl rekabet edebilir hale dönüştürüleceğini göstermektir. Ayrıca, Türkiye'deki devlete ve özel sektöre ait tüm şeker fabrikalarının etkinlikleri analiz edilerek, her fabrika için girdi setleri kullanılarak iyileştirme potansiyellerini ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla, Türkiye ve AB şeker fabrikaları 2016 yılı verileri esas alınarak, Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi (CCR toplam etkinlik analizi, BCC teknik etkinlik analizi) kullanılmış ve böylece Türkiye ve AB'deki şeker fabriklarının üretim etkinlikleri ölçülmüştür. Çalışmada üç model oluşturulmuş ve ilk model ile Türkiye'de faaliyet gösteren devlete ait şeker fabrikalarının üretim performansının ölçülmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla kamu sektöründe faaliyet gösteren 21 şeker fabrikasının 2016 yılı verileri ile parametrik olmayan DEA kullanılarak verimlilik ölçümü yapılmıştır. Araştırmada oluşturulan ikinci modelle, bazı girdi faktörleri çerçevesinde, kamuya ait pancar şekeri fabrikaları ve özel sektör pancar şekeri üretim fabrikaları da dahil olmak üzere, Türkiye'deki tüm pancar şekeri üretim fabrikalarının nispi etkinliklerini ölçmek amaçlanmıştır. Çalışmada oluşturulan üçüncü modelin amacı; Türkiye'deki şeker endüstrisinin Avrupa Birliği şeker endüstrisi ile rekabet edip edemediği ve mevcut rekabet koşullarında nasıl rekabet edebileceği konusunda önerilerde bulunulması olarak özetlenebilir. Yapılan analizler sonucunda, Türkiye şeker sanayiinin, AB ülkeri arasında, üretimde etkin bir yapıya sahip olmadığı ortaya çıkmıştır. Elde edilen bulgularla, etkin olmayan fabrikaların, girdilerinin nasıl yönlendirileceği konusunda potansiyel iyileştirmeler grafiklerle gösterilmiştir. Bu fabrikaların referans alacakları etkin fabrikalar belirlenmiştir. Üretim maliyetini yansıtan temel girdiler alınarak kurulan birinci modelde, CCR yöntemine göre analiz edilen fabrikaların %76'sı, BCC yöntemine göre analiz edilen fabrikaların %57'si DEA-Solver-LVS programı ile çözülerek etkisiz bulunmuştur. İkinci modelin analizinde, Afyon, Erciş, Çumra, Kayseri, Boğazlayan, Keskinkılıç, Ereğli, Kars ve Kırşehir şeker fabrikaları etkili bulunmuştur. Üçüncü modelde CCR analizi kullanılmış ve yüksek verimliliğe sahip ülkeler Belçika, İngiltere, Hırvatistan ve Danimarka olarak belirlenmiştir. Verimliliği son sırada olan beş ülke ise Yunanistan, İtalya, Türkiye, Macaristan ve Finlandiya'dır. Türkiye'deki şeker fabrikalarını verimli hele getirebilmek için, verimsiz şeker fabrikalarının kapatılması, mevcut verimli pancar işleme fabrikalarının kapasitesinin arttırılması, fabrikalardaki işçi sayısının azaltılması ve böylece fabrika başına şeker miktarının artırılması ihtiyacı bulunmaktadır.