Erektil Disfonksiyonlu Olgularda Uygulanan Penil Revaskularizasyon Ameliyatının Etkinliğinin Klinik ve Radyolojik Parametrelerle Korelasyonu ( Dr. Fatih Akdemir- Ankara, 2014)
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH AKDEMİR
Danışman: Önder Kayıgil
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı erektil disfonksiyonun cerrahi tedavisinde uygulanan penil revaskülarizasyon operasyonunun etkinliğinin, klinik ve radyolojik yöntemlerle korelasyonunun belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 ocak 2012 ve 1 temmuz 2014 tarihleri arasında erektil disfonksiyon şikayeti ile kliniğimize başvuran ve yapılan tetkikler sonucunda organik kökenli erektil disfonksiyon saptanan ve penil revaskülarizasyon operasyonu için uygun görülen toplam 35 hasta alınmıştır. Preoperatif dönemde erektil disfonksiyon derecesini araştırmak için IIEF-5 ve IIEF-15 formları kullanılmıştır. Ayrıca açlık kan glukozu, lipid profili, tam kan sayımı, testosteron düzeyi, prolaktin düzeyleri belirlenmiş ayrıca kan basıncı düzeyleri ve vücut kitle indeksleri ölçülmüştür. Hastaların tamamına preoperatif olarak penil renkli doppler ultrasonografi, kavernozometri ve korpus kavernozum elektromyografisi (KK-EMG) yapılmıştır. Ayrıca preoperatif dönemde bilateral inferior epigastrik arterlere yönelik renkli doppler ultrasonografi yapılmıştır. Postoperatif dönemde hem penil renkli doppler ultrasonografi yapılmış hemde inferior epigastrik arter ve anostomoz bölgesi renkli doppler ultrasonografi ile tekrar değerlendirilmiş ve rezistivite indeksleri ve pulsatilite indekslerindeki değişim oranları hesaplanmıştır. Ayrıca BT anjiyografi ile anostomoz ve derin dorsal ven görüntülenmeye çalışılmıştır. Anostomoz ve derin dorsal veni izlenebilen ve izlenemeyen hastalar tekrar IIEF-5/15 skorları ile değerlendirilmiş ve aralarındaki ilişki açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 47,7±13,26 (23- 69) olarak belirlenmiştir. Hastalar yaşlarına göre 20-39 (10 kişi), 40-59 (17 kişi) ve 60 yaş ve üstü (8) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Hastaların %31,4'ünde diabet, %31,3'ünde hipertansiyon, %45,6'sında sigara kullanımı, %17,1'inde hiperlipidemi, %22,7'sinde kardiak hastalık öyküsü, %25,6'sınde obezite saptanmıştır. Penil renkli doppler ultrasonografi bulgularına göre olguların %22,4'ünde arteryel yetmezlik, %28'inde venöz yetmezlik, %16,8'inde ise arteryel ve venöz yetmezlik birlikte izlenmiştir. Penil renkli doppler ultrasonografide 25 cm/s'nin altındaki peaksistolik değerler arteryel yetmezlik, 5 cm/s'nin üzerindeki enddiastolik değerler ise venöz yetmezlik olarak değerlendirilmiştir. Kavernozometride ereksiyon oluşturan akım hızları ve basınç düşme oranları hesaplanmış olup, orta veya ciddi derecede venöz kaçak tespit edilen hastalar operasyon için uygun bulunmuş olup, hafif derecede venöz yetmezliği olanlara medikal tedavi verilmiştir. PRUD ve kavernozometri bulguları karşılaştırıldığında penil renkli doppler ultrasonografide normal end diastolik akım hızı olan hastaların %50'sinde (18 hastanın 9'u) kavernozometri ile venöz yetmezlik tespit edilmiştir. Dolayısıyla bizim çalışmamızda venöz kaçağı tespit etmede kavernozometrinin penil renkli doppler ultrasonografiye göre daha duyarlı olduğu saptanmıştır. Preoperatif dönemde epigastrik arterler, renkli doppler ultrasonografi ile değerlendirilmiş olup, anostomozun akım hızı ve damar çapının daha iyi olduğu taraftan yapılması amaçlanmıştır. Ayrıca daha önce abdomanal veya pelvik operasyon öyküsü olanlarda epigastrik arterlerin intakt olup olmadığı da incelenmiştir. Preoperatif IIEF skorlarına göre hastaların %2,8'inde hafif ED, %14,2'sinde hafif orta ED, %25,6'sında orta dereceli ED, %57'sinde şiddetli ED tespit edilmiştir. Ameliyat ettiğimiz 35 hastanın 10 tanesinde arteryel yetmezlik, 18 tanesinde venöz yetmezlik ve 7 tanesinde ise arteryel ve venöz yetmezliğin birlikte bulunduğu belirlenmiştir. Preoperatif ve postoperatif dönemde epigastrik artere yönelik renkli doppler ultrasonografi ve penil renkli doppler ultrasonografi ile rezistivite ve pulsatilite indeksleri hesaplanmıştır. Kavernozal arter ve epigastrik arter rezistivite indeksinde postoperatif dönemde istatistiksel olarak anlamlı derecede artışlar saptanmıştır. Postoperatif üçüncü ayda yapılan epigastrik artere yönelik renkli doppler ultrasonografide 35 hastanın 32'sinde inferior epigastrik arter anostomoz bölgesine kadar sağlıklı şekilde izlenebilmiştir. Akım hızları ve damar çaplarında belirgin değişiklik olmamıştır. Derin dorsal veni görmek PRDU ile mümkün olmamıştır. Üç hastada ise epigastrik arter tromboze olarak izlenmiştir. Bu hastaların üçününde 60 yaşın üstünde ve diabetik hastalar olması dikkat çekmiştir. Postoperatif üçüncü ayda hastaların tamamına BT anjiyografi çekilmiştir. Hastalara işlemden 10 dakika önce 60 mg papaverin yapılmıştır. BT anjiyografi yapılan hastaların 25 tanesinde eksternal iliak arter, inferior epigastrik arter, anostomoz bölgesi ve derin dorsal ven izlenebilmiş olup ayrıca kavernozal sinüzoidlerdeki artmış kan akımıda görüntülenebilmiştir. 10 hastada ise söz konusu yapılar görüntülenememiştir. Bütün hastalar preoperatif ve postoperatif olarak IIEF 5-15 skorları ile değerlendirilmiş olup anostomoz açıklığı ve derin dorsal veni izlenebilen hastalardaki IIEF 5-15 skorlarındaki artış oranlarının anostomoz açıklığı ve derin dorsal veni izlenemeyen hastalara göre belirgin şekilde yüksek olduğu saptanmıştır. Bu artışın özellikle risk faktörü olmayan ve genç hastalarda daha belirgin olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmanın sonucuna göre penil revaskülarizasyon ameliyatı, organik sebeplerden kaynaklanan erektil disfonksiyonu olan ve medikal tedaviden fayda görmeyen hastalarda penil protez implantasyonu gibi daha invazif işlemlerden önce uygulanabilecek daha fizyolojik ve maliyeti düşük ve özellikle komorbiditesi olmayan genç hastalarda yüksek başarı oranları ile uygulanabilecek bir yöntemdir. Çalışmamızda gösterildiği gibi iyi çalışan bir anoztomoz hattının oluşturulması ameliyatın başarısını belirleyen kriterlerden bir tanesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Preoperatif dönemde penil renkli doppler ultrasonografi yapılırken bilateral epigastrik arterlerin çaplarının ve akım hızlarının ölçülmesi anostomozun başarısı konusunda yardımcı olacaktır. Yapılan anostomoz sayesinde derin dorsal ven bir süre sonra arteriyelize olarak emisser venler vasıtasıyla kavernöz dokunun beslenmesine katkıda bulunmuş ve buna paralel olarak hastaların IIEF skorlarında objektif şekilde belirgin iyileşmenin izlenmiş olması ilk olarak bizim çalışmamızda postoperatif BT anjiyografi ile desteklenmiştir. Ayrıca çalışmamızda göstermiş olduğumuz gibi postoperatif dönemde belirgin IIEF artışı saptanan ve anostomoz açıklığı izlenebilen hastalarda kavernozal arter ve epigastrik arter rezistivite indekslerinde anlamlı artışlar olması rezistivite indeksinin ameliyat sonrası hasta takibinde IIEF skorlaması ile birlikte kullanılabilecek objektif bir kriter olduğunu da göstermiştir.