Acceptance and commitment therapy (ACT)-based group interventions for divorced single parents: A randomized control trail

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SİBEL ARSLAN

Danışman: Hüdayar Cıhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Boşanma sonrasında özellikle ebeveynler için zorlayıcı olan ayrılığın ilk dönemlerinde psikolojik sorunlar yaşanmaktadır. Bu zor dönem sadece bireysel psikolojik sorunları etkilemekle kalmamakta aynı zamanda ebeveynlik süreçlerini ve çocuk-ebeveyn ilişkisini de etkilemektedir. Bu nedenle, tek ebeveynlerin psikolojik iyi oluşları, psikolojik esneklikleri ve ebeveynlik becerileri için desteklenmesine ihtiyaç vardır. Bu konuda dünya genelinde farklı müdahale programları geliştirilmiş olmakla birlikte Türkiye'de psikolojik esneklik, duygu düzenleme ve boşanma sonrası ebeveynlik konularını kapsayan bir psikolojik destek programının olmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada boşanmış ebeveynlere yönelik Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli grup müdahale programının psikolojik esneklik, duygu düzenleme becerileri, depresyon, kaygı, stres ve olumlu ebeveynlik davranışları üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, ön test, son test, izleme ölçümlerini içeren randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Nicel verileri derlemek amacıyla Psikolojik Esneklik Ölçeği, Duygu Düzenleme Ölçeği, Depresyon Kaygı Stres Ölçeği ve Alabama Ebeveynlik Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmaya 6-18 yaş arası en az bir çocuğu olan 56 boşanmış ebeveyn dahil edilmiştir. Veriler ön test, son test ve izleme testi olmak üzere üç aşamada elde edilmiştir. Deney grubundaki 29 kişiye sekiz haftalık ortalama 90 dakika süren online seanslar uygulanmıştır. Bulgular boşanmış bireylere uygulanan programın bireylerin psikolojik esnekliklerini artırdığı, depresyon ve anksiyete düzeyini azalttığı ve bu etkilerin izleme sürecinde de devam ettiğini göstermiştir. Ancak, müdahale programı duygu düzenleme ve ebeveynlik uygulamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir etki oluşturmamıştır. Sonuç olarak ACT temelli grup müdahalelerinin boşanmış ebeveynlerin hem psikolojik esnekliğini artırarak zorlayıcı durumlar karşısında onları desteklemek hem de depresyon ve anksiyete düzeyleri azaltarak psikolojik iyi oluşlarına katkı sunmak için faydalı olacağı sonucuna varmak mümkündür.