Irak siyasi hayatında Sadr hareketi ve İran ile ilişkilerinde süreklilik ve değişim

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ŞARKİYAT ARAŞTIRMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR ÖREN

Danışman: Bayram Sinkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Irak siyasetindeki Şii İttifakı içindeki fraksiyonlaşmayı, özellikle de Mukteda es-Sadr liderliğindeki Sadr Hareketi ile İran arasındaki gerilimleri, tarihsel ve çağdaş bir perspektifte incelemektedir. Türkçe literatürde Sadr Hareketi üzerine çeşitli çalışmalar bulunmasına rağmen, hareketin İran ile olan ilişkisi üzerine kapsamlı akademik araştırmalar sınırlıdır. Sadr Hareketi'nin siyasi söylemlerini, İran'a yönelik tutumunu ve Irak siyasetindeki rolünü derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Irak'ın Şiî toplumu içerisinde önemli bir yere sahip olan Sadr Hareketi, İran'ın artan bölgesel nüfuzuna karşı Irak'ın milli kimliğini ve bağımsızlığını koruma vurgusu yapmaktadır. Hareketin, Irak'ın bağımsızlığını ve siyasi egemenliğini vurgulayan söylemleri, İran'ın Irak üzerindeki nüfuzunu doğrudan sorgulamaktadır. Çalışma ilk bölümde Şii Ekseni'nin Irak'taki tarihsel kökenlerini ve bu ittifakın şekillenmesinde İran'ın oynadığı rolü incelemektedir. Ardından, Sadr Hareketi'nin siyasi hedeflerini, toplumsal söylemlerini ve İran'dan bağımsız bir Şii liderliği inşa etme arayışını analiz ederek, Sadr-İran ihtilafının temel unsurlarını açığa çıkarmaktadır. Ayrıca, İran'ın bölgesel stratejik hedeflerine ulaşmasında bir engel oluşturabileceği ve bölgedeki güç dengesini değiştirebileceği vurgulanmaktadır. Bu tez, Irak siyasetindeki karmaşık dinamikleri anlamak için önemli bir katkı sağlamaktadır. Özellikle, Sadr Hareketi ile İran arasındaki gerilimlerin, Irak'ın siyasi geleceği ve bölgesel istikrar üzerindeki etkilerini daha iyi kavramamıza yardımcı olmaktadır.