Hirudo verbana Carena, 1820 (Hirudinea: Hirudinidae)’nın Beslenme Sonrası Sindirim Kanalının İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Halk Sağlığı Enstitüsü, Geleneksel, Tamamlayıcı ve Entegratif Tıp, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özmen Ülger
Danışman: Hüseyin Ayhan
Özet:
Tıbbi sülüklerde ağız anteriorda bulunan çekmenin merkezine yerleşmiştir.
Ağızdan sonra kaslı bir yapıya sahip farikns bulunmaktadır. Sülüklerde 3 adet uçları dişli
olmak üzere keratin yapıda çene bulunmaktadır. Farinks etrafında tükürük bezleri
bulunmaktadır. Tükürük bezlerinin kanalları dişlerin aralarından dışarı açılmaktadır. Bu
kanallardan, sülükler çok sayıda etki gösteren bioaktif bileşikler salgılamaktadır. Bu
çalışmada kullanılan Hirudo verbana türünde farinksden hemen sonra midenin
yanlarında 11 çift halde keseler bulunmaktadır. Mide etrafında bulunan bu keseler
beslenme sonrası besinin (kanın) depolandığı yer olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada
toplamda 100 adet Hirudo verbana türü tıbbi sülük kullanılmıştır. Bu sülüklerden 50
âdeti aç bırakılmış ve diğer 50 adet sülük ise mezbahaneden alınan koyun kanı ile
beslenmiştir. Beslenen sülükler ayrı bir kaba alınarak sindirimlerinin başlaması için 1 ay
bekletilmiştir. Beslenen sülükler içeresinde morfolojik olarak boğumlanmanın
gözlemlediği sülükler seçilerek toplamda 9 adet sülükten anterior, posterior ve median
kısımlarından yatay kesitler alınmıştır. Aç olarak bekletilen diğer gruptan da
karşılaştırma için yine 9 adet sülükten anterior, posterior ve median kısımlarından yatay
örnek kesitler alınmıştır. Alınan kısımlar histolojik boya yöntemi ile boyanarak ışık
mikroskobunda incelenmiştir. Örnekler stereo mikroskop ve elektron mikroskopta da
incelenmiştir.
Sonuç olarak; Epidermisi kaplayan kütikül tabakası ince bir tabaka olarak
görülmüştür. Epidermisin altında hareket ve yüzme aktivitesi için çok sayıda vücut
duvarı kasları (Dairesel kaslar, boyuna kaslar, vücut duvarından gövdeye doğru uzanan
radial kaslar) bulunmaktadır. Tüm kesitlerde görülen lateral, dorsal veya ventral sinüsler
ya kanla dolu ya da boş gözlenmiştir. Aç bırakılan sülüklerde sindirim sistemi boş olarak
gözlemlenirken, doymuş sülüklerde sindirim kanalı kanla dolu gözlenmiştir. Sülük
kursağında eritrositler kümeler halinde depo edilmiş olduğu tespit edilmiştir. Beslenme
sonrası morfolojik değişiklikler o bölgede bulunan dairesel kas yapısının farklılaşması
olarak gözlenmiştir.