Hirudo verbana Carena, 1820 (Hirudinea: Hirudinidae)’nın Beslenme Sonrası Sindirim Kanalının İncelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Halk Sağlığı Enstitüsü, Geleneksel, Tamamlayıcı ve Entegratif Tıp, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Özmen Ülger

Danışman: Hüseyin Ayhan

Özet:

Tıbbi sülüklerde ağız anteriorda bulunan çekmenin merkezine yerleşmiştir.

Ağızdan sonra kaslı bir yapıya sahip farikns bulunmaktadır. Sülüklerde 3 adet uçları dişli

olmak üzere keratin yapıda çene bulunmaktadır. Farinks etrafında tükürük bezleri

bulunmaktadır. Tükürük bezlerinin kanalları dişlerin aralarından dışarı açılmaktadır. Bu

kanallardan, sülükler çok sayıda etki gösteren bioaktif bileşikler salgılamaktadır. Bu

çalışmada kullanılan Hirudo verbana türünde farinksden hemen sonra midenin

yanlarında 11 çift halde keseler bulunmaktadır. Mide etrafında bulunan bu keseler

beslenme sonrası besinin (kanın) depolandığı yer olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada

toplamda 100 adet Hirudo verbana türü tıbbi sülük kullanılmıştır. Bu sülüklerden 50

âdeti aç bırakılmış ve diğer 50 adet sülük ise mezbahaneden alınan koyun kanı ile

beslenmiştir. Beslenen sülükler ayrı bir kaba alınarak sindirimlerinin başlaması için 1 ay

bekletilmiştir. Beslenen sülükler içeresinde morfolojik olarak boğumlanmanın

gözlemlediği sülükler seçilerek toplamda 9 adet sülükten anterior, posterior ve median

kısımlarından yatay kesitler alınmıştır. Aç olarak bekletilen diğer gruptan da

karşılaştırma için yine 9 adet sülükten anterior, posterior ve median kısımlarından yatay

örnek kesitler alınmıştır. Alınan kısımlar histolojik boya yöntemi ile boyanarak ışık

mikroskobunda incelenmiştir. Örnekler stereo mikroskop ve elektron mikroskopta da

incelenmiştir.

Sonuç olarak; Epidermisi kaplayan kütikül tabakası ince bir tabaka olarak

görülmüştür. Epidermisin altında hareket ve yüzme aktivitesi için çok sayıda vücut

duvarı kasları (Dairesel kaslar, boyuna kaslar, vücut duvarından gövdeye doğru uzanan

radial kaslar) bulunmaktadır. Tüm kesitlerde görülen lateral, dorsal veya ventral sinüsler

ya kanla dolu ya da boş gözlenmiştir. Aç bırakılan sülüklerde sindirim sistemi boş olarak

gözlemlenirken, doymuş sülüklerde sindirim kanalı kanla dolu gözlenmiştir. Sülük

kursağında eritrositler kümeler halinde depo edilmiş olduğu tespit edilmiştir. Beslenme

sonrası morfolojik değişiklikler o bölgede bulunan dairesel kas yapısının farklılaşması

olarak gözlenmiştir.