Investigation of nomophobia and related psychological variables with cross-sectional and experience sampling methods: the effect of emotion dysregulation, affect, boredom, psychopathology, and social context
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ÖZGE ENEZ
Danışman: Özden Yalçınkaya Alkar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasının genel amacı karakter-temelli nomofobinin, durumsal nomofobinin ve bu iki yapı ile ilişkili olabileceği düşünülen psikolojik yapıların incelenmesidir. Bu amaçları gerçekleştirmek için iki ayrı çalışma yürütülmüştür. Çalışma 1'de, karakter-temelli nomofobinin karakter-temelli duygu düzenleme bozukluğu, karakter-temelli pozitif duygulanım, karakter-temelli negatif duygulanım, can sıkıntısı eğilimi ve psikopatolojik semptom şiddeti ile korelasyonel ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. Çalışma 1'de bu değişkenlerin karakter-temelli nomofobi üzerindeki yordayıcı gücünü araştırmak da amaçlamıştır. Çalışma 1'de kesitsel araştırma deseni kullanılmıştır. Veriler, standart ölçüm araçları kullanılarak 505 üniversite öğrencisinden oluşan geniş bir örneklemden toplanmıştır. Çalışma 1, değişkenlerin (pozitif duygulanım hariç) karakter-temelli nomofobi ile istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. Beş-yordayıcı regresyon modeli karakter-temelli nomofobiyi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordamıştır. Çalışma 2'de, durumsal psikolojik yapıların (duygu düzenleme bozukluğu, pozitif duygulanım, negatif duygulanım, can sıkıntısı, sosyal bağlamdan memnuniyet) ve karakter-temelli psikolojik yapıların (nomofobi, duygu düzenleme bozukluğu, pozitif duygulanım, negatif duygulanım, can sıkıntısı eğilimi) durumsal nomofobiyi yordama gücünü araştırmak amaçlanmıştır. Çalışma 2'de bir hafta boyunca günlük nomofobi puanlarının değişimini araştırmak da amaçlanmıştır. Çalışma 2'de bu amaçlara ulaşmak için iki grup oluşturulmuştur (nomofobik olmayan grup ve nomofobik grup). Bu çalışmada deneyim örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler, Çalışma 1'de kullanılan standart ölçüm araçları kullanılarak ve cep telefonu uygulaması üzerinden anlık ölçümler alınarak 42 üniversite öğrencisinden toplanmıştır. Çalışma 2'de, durumsal psikolojik yapıların durumsal nomofobiyi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordadığı ancak karakter-temelli psikolojik yapıların (karakter-temelli nomofobi hariç) durumsal nomofobiyi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordamadığı bulunmuştur. Günlük nomofobi puanlarının hafta boyunca ikinci dereceden bir eğilimle azaldığı saptanmıştır. Nomofobik bireylerin günlük nomofobi puanlarındaki düşüş nomofobik olmayan bireylere göre daha azdır. Nomofobik bireylerin nomofobik olmayan bireylere oranla daha yüksek günlük nomofobi puanlarına sahip olduğu bulunmuştur. Genel bulgular, ilişkili olmasına rağmen, nomofobinin karakter-temelli ve durumsal öngörücülerinin farklı olduğunu göstermiştir. Anlık psikolojik yapılar arasındaki zamansal ilişkiler hakkında çıkarımlarda bulunmak için karakter-temelli değerlendirmenin yerine durumsal değerlendirmenin kullanılması gerektiğini önermek mümkündür. Anahtar Kelimeler: Büyüme modeli, Deneyim örnekleme yöntemi, Hiyerarşik doğrusal modelleme, Nomofobi, Rastgele kesen ve eğim modeli.