Karşılıklı bağımlılık teorisi üzerinden Türkiye-Rusya ilişkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZ EMRE ÖZKURT
Danışman: Seyit Ali Avcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yirmi yılda Türkiye ve Rusya arasında politik-ekonomik ilişkilerde belirgin gelişmeler yaşandı. Bu tezin amacı iki ülke arasında yaşanan bu gelişmeleri teorik bir çerçeveye oturtmaktır. Özellikle Rus uçağının Türkiye tarafından düşürülmesinin ardından meyve-sebze ihracatı, turizm, inşaat gibi alanlarda Türkiye'ye ambargo uygulayan Rusya neden doğal gaz kesintisine gitmemiştir ve Rus büyükelçisinin öldürülmesi neden krize sebep olmamıştır gibi sorulara cevap aranmıştır. İki ülke arasında yaşanan olayları açıklayabilmek için dört neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur. Neden-sonuç ilişkilerinin ortaya konabilmesi adına her ilişki için bağımlı ve bağımsız değişkenler belirlenmiştir. Bu neden sonuç ilişkileri; Rus uçağının düşürülmesi ve sonuçları, Rus büyükelçisinin öldürülmesi ve sonuçları, 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında Türkiye ve Rusya'nın yakınlaşması ve Suriye konusunda farklı bloklarda yer alan Türkiye ve Rusya'nın 2016 yılından sonra işbirliğine gitmesidir. Bu sorulara cevap aranırken karşılıklı bağımlılık kuramı test edilmiş ve iki ülke arasında ne düzeyde bir karşılıklı bağımlılık olduğu ölçülmeye çalışılmıştır. Uluslararası İlişkilerin ana teorilerinden olan liberal paradigmanın bir kuramı olan 'Karşılıklı Bağımlılık Kuramı', realist paradigmanın aksine ülkeler arasındaki ilişkileri sadece güç bağlamında açıklamayıp, devletler üstü ve devletler altı aktörlerin de etkili olduğu politik, ekonomik, ve toplumsal ilişkilerin oluşturduğu karmaşık bir ilişkiler bütünü olarak açıklar. Keohane ve Nye'ın 1977 yılında ortaya koyduğu Karşılıklı Bağımlılık teorisi, ekonomik ve toplumsal ilişkilerin diplomatik kararlara olan etkilerini temel aldığı için, Türkiye-Rusya ilişkilerini açıklayabilmek için uygun bir bakış açısı sunmaktadır. Teori, maliyet, hassasiyet ve kırılganlık gibi kavramlar ile bir tarafın yaptığı olumsuz hareketin iki taraf için de negatif sonuçlar doğurması durumunda karşılıklı bağımlılık olduğunu savunur. Bu çalışmanın tezi, Rusya savaş uçağının düşürülmesinden sonra turizm, vizesiz seyahat, tarım ürünleri gibi alanlarda alternatifi olduğu için ambargo uygularken, maliyetin yüksek olmasından dolayı enerji alanında ambargoya gitmemiş, doğalgaz akışını kesmemiştir. Karşılıklı bağımlılığın yüksek olmasından dolayı ve uluslararası konjonktürün de etkisiyle bir yıl içinde ilişkiler iyileşme yoluna gitmiştir. Bu çalışma nitel bir çalışma olup süreç izleme (process tracing) gibi nitel araştırma metotları kullanılmıştır. Bu tez teori test eden örnek olay çalışmasıdır ancak karşılıklı bağımlılığın olup olmadığı tespitinin yapılabilmesi için bu örnek olay içinde dört olay karşılaştırılarak ele alındığı için karşılaştırma yöntemi de kullanılmıştır.