Sosyal Hizmet Uzmanlarında Psikolojik Dayanıklılık ve İkincil Travmatik Stresin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Klinik Odaklı Sosyal Hizmet Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşin ÇETİNKAYA BÜYÜKBODUR
Danışman: ESRA ÇALIK VAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı sosyal hizmet uzmanlarının psikolojik dayanıklılıklarının ikincil travmatik strese etkisinin incelenmesi ve farklı değişlenlerle ilişkisinin ortaya koyulmasıdır. Araştırma deseni karma yöntem olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 201 sosyal hizmet uzmanı oluşturmuştur. Katılımcıların ikincil travmatik stres belirtileri Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Ölçeği Kendini Değerlendirme Formu, psikolojik dayanıklılıkları ise Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ile ölçülmüştür. Araştırmanın bağımlı değişkeni ikincil travmatik stres, bağımsız değişkeni psikolojik dayanıklılık olarak belirlenmiştir. Psikolojik dayanıklılığın ikincil travmatik stres üzerindeki etkisini belirleyebilmek için çoklu regresyon analizi, diğer değişkenlerle etkileşimini belirleyebilmek için ise korelasyon ve fark testleri uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; psikolojik dayanıklılığın alt boyutlarından olan kendilik algısı ve sosyal yeterliliğin ikincil travmatik stresi anlamlı biçimde yordadığı saptanmıştır. Diğer sonuçlar ise; psikolojik dayanıklılığın kadınların lehine olacak biçimde farklılık gösterdiği, ikincil travmatik stres ve psikolojik dayanıklılığın eğitim düzeyine, psikososyal destek ihtiyacına, sosyal hizmet uygulamasının gerçekleştirildiği alana göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği, tıbbi ve psikiyatrik sosyal hizmet alanı ile çocuk refahı alanının ikincil travmatik stresin oluşum riskini arttırabileceği, yaş ile ikincil travmatik stresin kaçınma boyutu arasında negatif yönlü düşük düzeyde, alanda çalışma süresi ile psikolojik dayanıklılık arasında negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişkinin olduğu, psikososyal zorluk ile ikincil travmatik stres arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkinin olduğu, sorun alanları ile etkileşim neticesinde en çok çaresizliğin oluştuğu, örgütsel desteğin ikincil travmatik stresi azaltabileceği, psikolojik dayanıklılığı ise arttırabileceği saptanmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarında ikincil travmatik stresi önleyebilmek ya da düzeyinde azalmanın sağlanabilmesi için psikolojik dayanıklılığın arttırılmasına yönelik uygulamaların ekolojik perspektifle mikro, mezzo ve makro boyutların etkileşimleri dikkate alınarak yapılandırılması gerekmektedir.