Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAMİT YELKEN
Danışman: Fatma Ebru Gündüz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği neticesinde anayasa koyucu, yeni hükümet sisteminde devletin temel organları olan yasama ile yürütme arasında düzenleyici işlem yapma konusunda yürütme lehine yeni bir kurum olan CBK'a yer vererek iki erk arasındaki iş bölümü ve yetki haritasını yeniden düzenlemiştir. Bununla birlikte Anayasa koyucu bu düzenlemeyi yaparken söz konusu değişikliğin devletin demokratik niteliği ve diğer evrensel hukuk devleti değerlerini ihlal etmesini engelleyecek kurallara da yer vermiş ve bu kuralların doğru ve objektif uygulanmasını teminat altına almak üzere hukuk devletindeki üçüncü güç olan yargı organını yetkilendirmiştir. Ancak yeni sisteme geçiş yapılırken Anayasa, bir bütün olarak başkanlık sistemine göre yeniden yazılmamış, parlamenter sisteme göre dizayn edilmiş bir sisteme bazı hükümler eklenmek suretiyle yeni sisteme geçilmeye çalışılmıştır. Diğer taraftan Anayasa'da CBK'nın düzenleme yetkisi alanı ile ilgili olarak sadece 104. maddenin on yedinci fıkrasındaki genel hükme değil, bununla birlikte anılan hükümle ilk bakışta çeliştiği izlenimi veren ve CBK'yla düzenleme yapılabilecek konuları özel olarak belirten başka hükümlere de yer verilmiştir. Anılan hususlar Anayasa'dan kendi bütünlüğüne uyum arz eden, tutarlı, anlamlı ve işleyen bir CBK sisteminin okunmasını epeyce zorlaştırmıştır. Hatta CBK düzenlemeleri ile birlikte Anayasa'da adeta içinden çıkılması mümkün olmayan kaotik bir durumun oluştuğu yorumları yapılmıştır. Bağımsız ve tarafsız bir yargı denetiminin anılan sorunların nihai olarak çözümlenmesi hususunda belirleyici bir işlev göreceği kuşkusuzdur. Bu çalışmada Anayasa hükümlerinin sistematik bir şekilde ele alınarak anayasa koyucunun bu kurumu öngörme amacına uygun ve Anayasa'nın dayandığı temel ilke ve değerleri zedelemeyen bir yorumun yapılarak CBK'ya ilişkin tutarlı, anlamlı ve işleyen bir yargısal denetim sisteminin inşa edilmesinin mümkün olup olmadığı sorusu cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda öncelikle CBK'nın kuramsal dayanağı üzerinde durulmuştur. Akabinde CBK'nın yargısal denetim sürecinin tüm aşamaları (ilk incelemeden nihai karar aşamasına kadar) incelenerek bu aşamalarda uygulanacak anayasal ilke ve kurallar ele alınmıştır. Nihayetinde yorum ilkeleri kullanılarak Anayasa'nın CBK'ya ilişkin hükümleri ile diğer hükümleri arasında hem CBK'nın öngörülme amacına uygun hem de Anayasa'nın üzerine inşa edildiği değerlerle çelişmeyen, dolayısıyla Anayasa'nın temel felsefesi ve tasarımıyla uyum arz eden bir CBK yargısal denetim sisteminin ortaya konulabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Anayasa Yargısı, Anayasa Mahkemesi