Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENGÜL DOĞAN
Danışman: Mehmet Vural
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma giriş dâhil dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında tezin ana kavramları olan ahlak ve siyaset terimlerinin etimolojik yapılarına değinildi. Tezin ikinci kısmında ise genel bağlamda bir çerçeve çizerek İslamiyet'in kabulünden önce Türklerin kültürel yaşamından bahsedildi ve etkileşim kurduğu Çin, Hint ve Pers kültürlerinden önemli düşünürlerin felsefi düşüncelerine değinildi. Ayrıca bu bölümde Türklerin İslamiyet öncesi kültürel mahiyetini Tanrı, âlem, insan tasavvurları başlıklarıyla ele alıp, İslamiyet'in kabulüyle beraber Türklerin Allah, âlem, insan tasavvurlarına yer verilerek Türk kültürünün toplumsal değerleri ifade edildi. Üçüncü kısım tezimizin can damarını teşkil eden Kutadgu Bilig'in mahiyet itibarıyla mutluluğa ulaştıran, devlet sahibi yapan bilgi manalarından yola çıkarak insanın bu mertebelere ulaşması erdem sahibi varlık olmasından geçtiği ifade edildi. Eserde bilgi ve erdemin aynı muhtevayı kapsaması, kişinin ahiret mutluluğuna toplumsal bir varlık olarak erdemli eylemlerle yol alacağını belirttik. Bu betimlemelere önce birey ahlakı, aile ahlakı ve devlet ahlakı şeklinde tasniflerinden yola çıkarak ideal insanın tasvir edildiği hükümdar merkezli erdemlere yer verildi. Son bölümde ise tezin ana gayesi olan Kutadgu Bilig'in bir ahlak ve siyaset metni olduğunu gösteren yolların neler olduğu? sorusu temel alınarak, eserin muhtevasında barındırdığı ahlaki ve siyasi kaidelere vurgu yapıldı ve son merhalede ise erdem etiğine değinilerek genel bir çerçeve sunulmaya çalışılmıştır.