Bilgisayar programlarının fikrî hukuk kapsamında korunması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED KUMAŞ

Danışman: Fatma Betül Çakır Çelebi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hızı ve gelişimine günbegün tanıklık ettiğimiz bilgi ve teknoloji çağında; verinin işlenmesi, iletilmesi ve dönüştürülmesi ihtiyacı bilgisayar programlarını modern yaşamın vazgeçilmez bir unsuru kılmaktadır. Bilgisayar programları; donanım, yazılım ve veri unsurlarından oluşan bilgisayar sisteminde, bu unsurlar arasında gerekli etkileşimin sağlanması ve böylelikle verinin işlenip organize edilmesi, iletilmesi ve anlamlı çıktılar sunulmasına hizmet eder. Mahiyeti itibariyle soyut nitelik arz eden bilgisayar programları, insan fikri ürünü olarak yoğun bir gayret ve emeğin neticesidir. Gerek fizikî gerek sanal ortamda birçok yolla erişilebilen bilgisayar programlarının; eser sahipliği, kullanımı ve çoğaltılması gibi noktalarda hak ihlaline uğramaya gayet müsait olması ve hatta sıklıkla ihlale konu olmaları; onları korunmaya ziyadesiyle muhtaç kılmakta, bu alanda hukuki düzenlemeler ihdas edilmesi zorunluluğunu doğurmaktadır. Diğer yandan bilgisayar programlarının fikrî hukukta korunması, yoğun fikir ürünleri olan yeni programların oluşturulmasını teşvik ederek bilgi çağına katkıda bulunacak, toplumun bilgiye erişimini ve iletişimini kolaylaştıracaktır. Giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşan çalışmamızın birinci bölümünde temel bilgisayar terimlerinin tanım ve açıklamaları, bilgisayar programı ile yazılım arasındaki metodolojik ilişki ve bilgisayar programlarının fikrî hukuktaki eser niteliği; ikinci bölümünde bilgisayar programlarında eser sahipliğinin tespiti, eser sahipliğinden doğan haklar ve bilgisayar programlarının hukuki koruması; üçüncü ve son bölümde ise bilgisayar programları üzerindeki hakların ihlal edilmesi halinde başvurulacak hukuki başvuru yolları, yaptırımlar ve içtihatlar incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Bilgisayar programı, eser, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, fikrî hak, hukuki koruma, hususiyet.