Sosyal kaygı için kavramsallaştırma ve modelleme çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BATTAL GÖKTÜRK GÖK
Danışman: Özden Yalçınkaya Alkar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevcut çalışma, önerilen yapısal model çerçevesinde sosyal kaygı, olumsuz değerlendirilme korkusu, olumlu değerlendirilme korkusu, benlik saygısı, kendilik algısı ve olay sonrası işlemleme arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Öncelikle, bu amaç doğrultusunda, olumsuz değerlendirilme korkusunu daha güncel bir ölçüm aracıyla belirleyebilmek için Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği Kısa Formu-II (ODKÖK-II) ve Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği Kısa Formu-Düz Maddeler (ODKÖK-D) Türkçe'ye çevrilerek psikometrik özellikleri incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, ODKÖK-II ve ODKÖK-D Türkçe versiyonlarının yeterli psikometrik özelliklere sahip oldukları belirlenmiştir. Ana çalışmada ise, sosyal kaygı ile ilgili önerilen süreçler yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, anlamlı, on bir doğrudan ve dokuz dolaylı etki bulunmuştur. Modelde, sosyal kaygıyı doğrudan en fazla etkileyen değişkenler, sırasıyla, olumlu değerlendirilme korkusu, kendilik algısı, benlik saygısı ve olumsuz değerlendirilme korkusu olarak ön plana çıkmaktadır. Aynı zamanda, sosyal kaygının da olay sonrası işlemlemeyi anlamlı bir şekilde doğrudan etkilediği tespit edilmiştir. Dolaylı etkilere bakıldığında, kendilik algısı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide değerlendirilme korkularının sıralı aracılık etkilerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, benlik saygısı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide de değerlendirilme korkuları sıracı aracılık etkisine sahiptir. Diğer taraftan, olumlu değerlendirilme korkusu ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide olumsuz değerlendirilme korkusunun aracı role sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Son olarak, model kapsamındaki doğrudan ve dolaylı tüm etkiler kuramsal bilgiler ışığında tartışılmış, modelin teorik ve klinik etkileri ile birlikte gelecek araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.