İş-Aile Çatışması, Ebeveynlik Stresi ve Psikolojik Sağlık Arasındaki İlişkininKaynakların Korunumu Kuramı Çerçevesinde İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE AYDIN
Danışman: Özden Yalçınkaya Alkar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevcut çalışmada A tipi kişilik, kontrol odağı, eş desteği, iş-aile çatışması, ebeveynlik stresi ve psikolojik sağlık değişkenleri arasındaki ilişkinin Kaynakların Korunumu Kuramı çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, A tipi kişilik, kontrol odağı ve eş desteğinin psikolojik sağlık ile arasındaki ilişkisinde iş-aile çatışması ve ebeveynlik stresinin aracı rollerinin araştırılması planlanmıştır. Çalışmaya herhangi bir kurumda çalışan ve en az bir çocuk sahibi olan 270 yetişkin katılmıştır. Çalışma verisi demografik bilgi formu, İş-Aile Çatışması Ölçeği, Bortner Derecelendirme Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği, Eş Destek Ölçeği ve Anne Baba Stres Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmanın amaçları doğrultusunda oluşturulan hipotezler SPSS 25 ve Process Macro v4.1 eklentisi ile analiz edilmiştir. Bu kapsamda, korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve seri aracılık analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre kadınlar erkeklere kıyasla daha yüksek dış kontrol odağı puanlarına sahiptir, daha fazla işten aileye doğru çatışma ve ebeveynlik stresi deneyimlemektedir, daha fazla psikolojik semptom bildirmektedir ve eşlerinden daha az destek almaktadır. Ayrıca, A tipi kişilik, kontrol odağı ve eş desteği değişkenlerinin iş-aile çatışması, ebeveynlik stresi ve psikolojik semptomlar üzerinde doğrudan etkisi olduğu görülmektedir. Seri aracılık analizlerine göre 1) işten aileye doğru çatışma ve ebeveynlik stresinin ve 2) aileden işe doğru çatışma ve ebeveynlik stresinin, A tipi kişilik ve psikolojik semptomlar; kontrol odağı ve psikolojik semptomlar; eş desteği ve psikolojik semptomlar arasındaki ilişkide seri aracılık rolü bulunmaktadır. Son olarak, çalışmaya ait bulgular mevcut kuramsal bilgi ve Kaynakların Korunumu Kuramı çerçevesinde değerlendirilmiştir ve çalışmanın güçlü yanları, alan yazına katkıları ve sınırlılıklarından bahsetmekle birlikte gelecekteki ilerlemelere yönelik önerilerde bulunulmuştur.