Ankara Şehir Hastanesi'nde çalışan aile hekimliği asistanlarının kan bağışı hakkındaki bilgi ve tutumları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURDAN YILDIZ
Danışman: Ahmet Keskin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Kan insandan başka kaynağı olmayan tedavi aracıdır. Tıbbi olanakların artması, yaşam sürelerinde uzama, acil durumlar gibi nedenlerle kan temini önemini korumakta ve her geçen gün kan ihtiyacı artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü; "Verildiği kişide herhangi bir tehlike ya da hastalık oluşturmayan, enfeksiyon etkenlerini veya zararlı yabancı maddeleri içermeyen kan" şeklinde güvenli kanı tanımlamıştır. Güvenli kan temini için gönüllü bağış esastır. Bu çalışmada Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği kliniğinde görev yapmakta olan asistan doktorların sosyodemografik özellikleri, kan bağışı yapma durumları, bağış durumunu etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmış ve konu hakkında bilgi düzeyleri ve tutumları incelenmiştir. Çalışmamızda aile hekimliği asistanlarının bu konuya dikkatini çekerek hem hekimlerin gönüllü kan bağışçısı olmalarını hem de birinci basamak sağlık hizmetlerinde gönüllü kan bağışçısı kazanımı sağlamayı hedefledik. Materyal ve Metot: Çalışma, 20 Ağustos 2020 ile 20 Ekim 2020 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğinde asistan olarak çalışan doktorların kan bağışı ile ilgili bilgi ve tutumları ile bu durumu etkileyen faktörleri araştırmak amacıyla yapılan tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Bulgular: Çalışmamız 120 hekim katılımı ile gerçekleşmiştir. Katılımcıların %70,0'inin hiç kan bağışında bulunmadığı saptanmıştır. Ankete katılanların % 20' si erkek, % 80' i kadın olduğu belirlenmiştir. Kan bağışında bulunma oranı erkeklerde % 70,8 iken kadınlarda %19,7' dir. Erkek hekimlerin kadın hekimlere göre istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek oranda kan bağışladığı saptanmıştır (p<0,001). Kan bağışı yapan hekimlerin %15,8'inin bir yakını ihtiyaç duyduğu için bağış yaptığı görülmüştür. Katılımcılardan kan bağışı yapmamış olanların %51,7'si tıbbi durumu uygun olmadığı için bağış yapmadığını belirtmiştir. Asistan hekimlerin kan bağışı ile ilgili hastalarına bilgilendirme ve teşvik görüşmesi yapma oranı %63,3 olarak saptanmıştır. Hekimlerin %49,2'si çalıştıkları yerlerde kan bağışı ile ilgili afiş veya bilgilendirme broşürü olup olmadığı dikkatini çekmediğini belirttiği görülmüştür. Asistan hekimlerin Ankara Şehir Hastanesi'nde kan bağış merkezi bulunduğunu %51,7 oranında bildikleri saptanmıştır. Asistan hekimlerin kan bağış miktarı ile ilgili bilgi durumları incelendiğinde %56,7'sinin 450 ml doğru cevabını verdiği saptanmıştır. Bir yılda yapılabilen kan bağışı sayısı ile ilgili bilgi durumları incelendiğinde %32,5'inin ''Erkekler yılda 4 kez, kadınlar yılda 3 kez'' doğru yanıtını verdiği saptanmıştır. Asistan hekimlerin yıllık kan bağışı sayısını bilme durumu ile cinsiyet ve meslekteki yılları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Erkek hekimlerin, kadın hekimlere göre daha fazla oranda doğru yanıt verdiği saptanmıştır (p<0,029). On yıl ve üstü hekimlik süresi olanların diğer hekimlerden daha düşük oranda doğru yanıt verdiği saptanmıştır (p<0,016) Katılımcı hekimlerin %85'i kan bağışını artırmak için toplumun kan bağışı ile ilgili çekincelerinin tespiti ve buna yönelik süreklilik gösteren eğitimlerin düzenlenmesinin etkili olabileceğini belirttiği saptanmıştır. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda aile hekimliği asistanlarının kan bağışı yapma oranı %30 olarak bulunmuştur. Her yıl kan bağışında bulunan asistan oranı %3,3 olarak saptanmıştır. Yapılan anket çalışması verilerine göre aile hekimliği asistanlarının kan bağışı hakkında bilgi düzeylerini artırmaları gerektiği görülmüştür. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde hekimlerin kan bağışı konusunda farkındalıkları ve bilgi düzeylerinin artması ile gönüllü bağışçı kazanımında artış sağlanabileceği gibi bağış için başvurular öncesi verilebilecek danışmanlık sayesinde red oranlarının azalabileceğini düşünmekteyiz. Çalışmamız hekim grubunda kan bağışı ile ilgili yapılmış nadir çalışmalardan olup, Aile hekimliğinde bu konuda yapılmış ilk çalışma olma özelliğine sahiptir.