Kadınların mahkum eşi olma deneyimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK ALMAS
Danışman: Halime Ünal Reşitoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Simbiyotik ilişkinin kadın öznelliğine etkisi, özellikle mahkûm eşi olma noktasında belirginleşir. Erkek ve kadın farklı mekanlarda yaşamaya devam etse de aralarındaki simbiyotik bağ, kadının hayatını yeniden inşa etmesini gerektirir. Ceza adalet sistemi, suç işleyen bireyi davranışından sorumlu tutarken aynı zamanda kadını da hapsedilme sürecinin sorumluluğunu üstlenmek zorunda bırakır. Bu sorumluluk hem özel hem de sosyal yaşamlarını yeniden düzenlemelerini gerektiren simbiyotik ilişkilerden kaynağını alan sorumluluktur. Hapsedilme kadınların, cezaevi ziyaretleri esnasında ve sosyal hayatta davranışlarını, ilişkilerini, fiziksel görünümlerini, gündemlerini ve cinsel yaşamlarını düzenleyerek özel ve sosyal hayatlarını dönüştürmektedir. Bu açıdan araştırmanın amacı, hapsedilmenin yaygın bir deneyim haline geldiği Türkiye'de mahkûm eşi olma durumunun, bilinçli ve aktif bir özne olan kadın tarafından maddi, manevi ve sosyal açıdan nasıl deneyimlediğini anlamaktır. Pek çok çalışmada araştırma grubu olarak azınlık olduğu düşünülen gruplar ele alınır. Araştırmacı, azınlık olarak bilinen grubun dinamiklerini ele alarak egemen grup tarafından takdir edilmesini ister. Bu çalışmada araştırmacı olarak amacım sahneye takdir edilesi bir grup çıkarmak değil, kendi öznelliğiyle yani aktör olarak var olan kadınların mahkûm eşi olma deneyimlerini görünür kılmaktır. Deneyimin çok boyutlu yapısı ve simbiyotik zararın heterojen niteliği, dijital etnografinin yanında kesişimsel bakış açısını kullanmayı gerektirmiştir. Özellikle dijital alan ve fiziksel alanın mahkûm eşi olma durumunda iç içe geçmesi ve kadınların dijital alanda/dijital aktivizmle daha fazla varlık göstermesi, dijital etnografik yaklaşımı işlevsel kılmıştır. Araştırma kapsamında, 20 kadınla yaklaşık iki yıl boyunca tekrarlayan görüşmeler yapılmıştır. Bulgular, resmi evli, dini nikahlı veya nişanlı olan kadınların, sevdikleriyle beraber olma çabası içinde, yaşamlarını cezaeviyle iç içe geçirmekte olduğunu ve gündelik hayatlarını, cezaevine uygun olarak yeniden düzenlediklerini ortaya koymaktadır. Ayrıca kadınlar, başlangıçta karşılaştıkları ekonomik ve duygusal zorlukları aşmak için yeni stratejiler geliştirmekte, iş hayatına girmekte ve bu süreçte bağımsızlıkları artabilmektedir. Bağımsızlık düzeyi artsa da aile kavramına verilen önem, kadınların simbiyotik zararlara karşı direnç göstererek mahkûma karşı bağlılığını ve dayanıklılığını sürdürmesini sağlamaktadır. Anahtar Kelimler: Cezaevi, Hapsedilme, Kadın, Mahkûm, Dijital etnografi