Ankara Şehir Hastanesine başvuran serebral palsili çocuklarına bakım veren annelerde anksiyete, depresyon ve tükenmişlik düzeyinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SUZİ DİLARA AYDIN KARAÇAY
Danışman: Ahmet Keskin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Serebral Palsi (SP), gelişmekteki beyinde ilerleyici olmayan, hastanın hareketlerini engelleyebilen, motor işlev kaybına sebebiyet verebilen, postür bozukluğuna neden olan bir durumdur. SP'de bunlara ek olarak epilepsi, entelektüel disabilite, görme-işitme problemleri, uyku problemleri, gastrointestinal sistem (GİS) sorunları olabilir. SP'li çocuğa bakım vermek, onu yetiştirmek aile fertlerinin hayatlarına ciddi bir şekilde etki eder. SP'li çocuğa bakım veren bireylerin sağlık durumu incelendiğinde çocuğun engellilik vaziyetine göre bakım verenin bedensel ve psikiyatrik sağlığının farklı şekilde ve düzeyde etkilendiği saptanmıştır. Bu süreçte genellikle primer bakımı veren kişi annelerdir. Biz çalışmamızda serebral palsili çocuklarına bakım veren annelerde anksiyete, depresyon ve tükenmişliği değerlendirmeyi planladık. Ayrıca bu çalışmanın önemli amaçlarından birisi de annelerin aile hekimlerine çocukları ile ilgili kaygılarını ne kadar anlatabildiklerinin, hangi konularda yardım alabildiklerinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01/04/2021-31/08/2021 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesinde yapılan kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmamızın örneklemi G-Power yazılımı kullanılarak belirlenmiş olup 230 kişidir. Veri analizinde SPSS 22 programı kullanılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik anket formu, Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanların gruplar arasında karşılaştırılmasında ise bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yöntemleri kullanılmıştır. Ölçek puanları ile sürekli değişkenler (yaş ile ilgili değişkenler) arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısı ile incelenmiştir. Yapılan istatiksel analizler %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza katılanların yaş ortalaması 34,08±7,30 idi. Çalışmamızda annelerin BAÖ skorları 11,77±7,99, BDÖ skorları 11,99±5,16, MTÖ-Duygusal Tükenmişlik (DT) puan ortalaması 15,29±6,07, MTÖ-Duyarsızlaşma (D) puan ortalaması 3,04±3,08, MTÖ-Kişisel Başarı (KB) puan ortalaması 19,14±4,81 olarak bulundu. Çalışmamızda çocuğu spastik hemipleji ve spastik tetrapleji olan annelerin anksiyete düzeyleri çocuğu spastik dipleji olan annelere göre daha yüksekti. Çocuğu yürüyemeyen, çocuğunda uyku problemi ve davranış bozukluğu olan annelerin anksiyete ve depresyon düzeyleri diğer gruplardaki annelere göre daha yüksekti. Kendi başına yürüyebilen, uyku problemi olmayan ve davranış bozukluğu olmayan çocukların annelerinin DT ve D düzeyleri diğer gruptakilere göre daha düşüktü. Kendi başına yürüyebilen, uyku problemi olmayan çocukların annelerinin KB düzeyleri daha yüksekti. Aile hekimiyle çocuğunun durumunu ve kendi kaygıları hakkında konuşabilen annelerin BDÖ skoru daha düşüktü. Sonuç: Yaptığımız çalışmada çocuğun spastisite tipine, yürüyebilme durumuna, davranış bozukluğu varlığına, uyku durumuna, komorbidite mevcudiyetine, tuvalet ihtiyacını karşılayabilme ve oral beslenebilme durumuna göre annelere uygulanan BAÖ, BDÖ ve MTÖ anketlerinin anlamlı olduğu tespit edildi. SP etiyolojisindeki en sık sebeplerin prenatal ve perinatal olduğu bilinmektedir. Birinci basamakta gebe bir kadının tüm izlemleri yapılmalı ve doğumun bir sağlık kuruluşunda yapılmasının önemi anneye anlatılmalıdır. Çocuğun görme-işitme muayenesi dikkatlice yapılmalıdır. Atlanması halinde bu durum çocuğun kognitif, motor ve konuşma sorunlarının ortaya çıkmasına ve çocuğun gelişim basamaklarında daha da geri kalmasına neden olabilir. Koruyucu hekimlik yapan aile hekimleri SP'li çocuk annelerini anksiyete, depresyon ve tükenmişlik açısından risk grubunda görmelidir. Aile hekimi annelere biyo-psikososyal destek sağlamalıdır.