Erken dönem uyumsuz şemalar ve mizah arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Okan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOLUNAY HATİPOĞLU YANIK
Danışman: Gülten Ünal
Özet:
Bu araştırmanın amacı, erken dönem uyumsuz şemalar ile mizah tarzları
arasındaki ilişkiyi incelemek, cinsiyet değişkeninin olası ilişkisini
ortaya çıkarmak ve ayrıca anne ile baba eğitim düzeyi ve cinsiyet
değişkenlerinin erken dönem uyumsuz şemalar ve mizah tarzları arasındaki
düzenleyici (moderatör) etkisini değerlendirmektir.
Bu araştırmanın örneklemini üniversite hazırlık eğitimine devam eden 184
üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklemde 124 (%67.4) kadın, 60
(%32.6) erkek öğrenci yer almaktadır. Örneklemi oluşturan katılımcıların
yaş aralığı 18-27, yaş ortalaması ise 19.51 (SS=0.99) olarak
hesaplanmıştır.
Araştırmada katılımcıların kişisel bilgilerini elde etmek için
"Demografik Bilgi Formu", erken dönemde oluşan uyumsuz şemalarını
saptamak için "Young Şema Ölçeği Kısa Form-3", kullanılan mizah
tarzlarını belirlemek için "Mizah Tarzları Ölçeği" kullanılmıştır.
Yapılan t-test analizleri sonucunda, erkek katılımcıların kadın
katılımcılara göre kopukluk ve yüksek standartlar şema alanlarını daha
fazla kullanırken, saldırgan mizah tarzını hafif düzeyde (mildly) fazla
kullandıkları anlaşılmıştır. Toplum tarafından kazandırılan cinsiyet
rollerinin, bu bulguları destekler nitelikte olduğu düşünülmüştür.
Uygulanan korelasyon analizleri sonucunda, şema alanlarının kendini
geliştirici, saldırgan ve kendini yıkıcı mizah tarzları ile ilişkili
olduğu bulunmuştur. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, şema
alanlarının kendini geliştirici, saldırgan ve kendini yıkıcı mizah
tarzlarını anlamlı bir şekilde yordadığı anlaşılmıştır. Korelasyon ve
regresyon analizine dair bu bulgular birlikte ele alındığında, kendini
yıkıcı mizah ve saldırgan mizahın, şemalar ile ilişkili olabileceği ve
şemaları yordayabileceği düşünülürken; kendini geliştirici mizah ile
ilişkili olması ve kendini geliştirici mizahı yordaması beklenmedik bir
bulgu olmuştur. Kendini geliştirici mizah tarzını kullanan bireylerin,
genel olarak olumsuz durumlardan (stres, problemler, olumsuz duygular)
kurtulmak ya da uzaklaşmak amacıyla mizahı kullanmasının, bu bulguları
destekler nitelikte olduğu söylenilebilir. Bunun yanında, anne ve baba
eğitim düzeyi ve cinsiyet değişkenleri zedelenmiş otonomi şema alanı ve
katılımcı mizah tarzı arasında biçimleyici bir rol üstlenirken; cinsiyet
değişkeni yüksek standartlar şema alanı ve katılımcı mizah tarzı
arasında biçimleyici bir rol üstlenmiştir. Elde edilen bu sonuçlarda
ise, kadın ve erkeğin toplumsal rollerinin ve ebeveynlerinin eğitim
düzeyi ve cinsiyetin değişkeninin şema alanları ve mizah tarzları
açısından öneme sahip olduğu düşünülmüştür. Çalışmanın bulguları
literatür ışığında tartışılmıştır.