Boethius mantığında beş tümel

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL KÜÇÜKBAŞOL

Danışman: Halil İmamoğlugil

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırma, Boethius'un beş tümel üzerine görüşlerini konu edinmektedir. Boethius'un beş tümeli nasıl anladığı sorusunun yanıtını ortaya koymayı hedeflemektedir. Sorunun yanıtına beş tümelin kaynağının araştırılmasıyla başlanmaktadır. Çeşitli araştırmacıların görüşlerinden hareketle, beş tümelin kaynağının, Aristotelesçi yüklem sınıflarının yeni bir düzenlenmesinin ortaya koyulduğu eser olarak İsagoge, kurucusunun ise Porphyrios olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu açıdan, Porphyrios da literatüre dahil edilmekte ve bir literatür eleştirisi sunulmaktadır. Birinci bölümde, Boethius düşüncesinde tümel kavramlar, öncelikli olarak soyutlama modelleri yoluyla oluşumları açısından, ardından özellikle dildeki işlevleri açısından incelenmektedir. Böylelikle, beş tümel ekseninde yürütülen bilişsel etkinliğin psikolojik ve iletişimsel temelleri gösterilmektedir. İkinci bölümde, cins, tür, ayrım, hassa ve ilinek Boethius açısından yüklem sınıfları olmaları bakımından detaylı olarak betimlenmektedir. Son aşamada, Porphyrios'un yüklem sınıfları kuramına Boethius'un yaklaşımının ana ilkeleri çözümlenmekte, beş tümelin on kategoriyle bağlantılı bir bütün olarak işleyişine dair bir değerlendirme sunulmaktadır.