Ankara Vakıf Eserleri Müzesi'nde bulunan 2038 ve 2029 envanter numaralı halı motiflerinin incelenmesi ve güncel takı tasarımları.

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BANU ALTUNBAŞ

Danışman: Seçil Kartopu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, Ankara Vakıf Eserleri Müzesi koleksiyonunda yer alan 2038 ve 2029 envanter numaralı Kırşehir ve Uşak halılarının motiflerini inceleyerek bu motiflerin günümüz takı tasarımlarına aktarılmasını konu edinmektedir. Araştırmada, halı ve takı sanatlarının Anadolu kültüründeki tarihsel gelişimi, sembolik anlamları ve sanatsal özellikleri ele alınarak, bu iki geleneksel sanat dalı arasındaki estetik, biçimsel ve sembolik ortaklıklar ortaya konulmuştur. Öncelikle halı kültürünün tarihsel süreçteki yeri, Anadolu halıcılığının karakteristik özellikleri, müzecilik anlayışı ve takı sanatının gelişimi incelenmiştir. Daha sonra, Ankara Vakıf Eserleri Müzesi'ndeki iki özgün halı örneği motif çözümlemeleriyle birlikte analiz edilmiştir. Bu motifler biçim, renk, üslup ve sembolizm yönünden değerlendirilerek araştırmacı tarafından önce elle etüt edilerek stilize edilmiş, ardından bu sanatsal veriler takı tasarım prensipleri doğrultusunda güncel ve somut ürün tasarımlarına dönüştürülmüştür. Araştırma, geleneksel motiflerinin modern tasarım anlayışıyla yeniden yorumlanması sayesinde kültürel mirasın çağdaş bağlamda yaşatılabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda geçmişte yer alan el sanatları ile günümüz tasarım yaklaşımları arasında sanatsal bir köprü kurulup, kültürel sürekliliğin korunması ve yeni nesillere aktarılması amaçlanmaktadır. Tez, aynı zamanda müze koleksiyonlarındaki somut kültürel varlıkların tasarım disiplini açısından yeniden değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Motiflerin takı sanatında kullanılmasıyla hem geleneksel sembolizmin korunması hem de yenilikçi sanat anlayışlarının geliştirilmesi hedeflenmektedir.