The awakening of the Crimean Tatar nationalist movement under the leadership of Kırımoğlu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İREM ERDEMİR

Danışman: Güliz Dinç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Sovyetler Birliği tarafından 1944 sürgünü ile Kırım'dan sürülen Kırım Tatarlarının, Kırım'a dönüş sürecini incelemektedir. Kendisi de bir insan hakları savunucusu olan Dzhemilev, Kırım Tatar Milli Hareketi'nin vizyonunu belirlemiştir. Bu çalışmada Dzhemilev'in görüşleri ve mücadelesi, insan hakları savunucuları ile olan ilişkileri ve milli harekete etkileri irdelenmektedir. Ayrıca, Dzhemilev liderliğindeki Kırım Tatar Milli Hareketinin mücadele yöntemleri, temel prensipleri, yürüttüğü faaliyetler ve insan hakları savunucuları ile kurduğu bağlantılar incelenmektedir. İnsan hakları hareketleri ve milliyetçiliğin birbiri ile uyuşmadığı düşünülen literatürün aksine, Kırım Tatar Milli Hareketinin Dzhemilev liderliğinde verdiği mücadele; insan hakları, demokratik değerler ve milliyetçiliği harmanlaması üzerinden kurgulanmıştır. Dzhemilev'in düşüncelerine dayanarak, Kırım Tatar Milli hareketi, kendi milli kimliklerini tarihi vatan kabul ettikleri Kırım üzerinden kurarak, Kırım'a geri dönmek için mücadele etmişlerdir. Bu amaç için Dzhemilev önderliğinde, küresel insan hakları normlarımdan yararlanarak, uluslararası alanda destek almışlardır. Milli bir hareketin liderinin, aynı zamanda bir insan hakları savunucusu olduğu ve mücadelesinin de aynı zamanda bir insan hakları mücadelesi olduğu argümanından yola çıkarak, milli bir hareketin aynı zamanda insan hakları ve evrensel değerler ile anılabilir olmasına bir örnek teşkil etmektedir. Dzhemilev liderliğindeki Kırım Tatar Milli Hareketi, milliyetçilik ile insan hakları kavramını harmanlayan ve mücadelesini bu iki argüman üzerinden yürütebilen bir örnek teşkil etmektedir. Bu tez, milli bir hareketin liderinin aynı zamanda bir insan hakları savunucusu olabileceğini savunmaktadır. Bu çalışma, literatürde Kırım Tatar Milli Hareketinin mücadelesi ile ilgili nitel verilere dayanmaktadır. Anahtar Kelimeler: İnsan Hakları, Kırım, Kırım Tatar Milli Hareketi, Milliyetçilik, Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu