Çocukluk çağı travmalarının, üstbiliş işlevlerinin ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin obsesif kompulsif belirtileri üzerindeki yordayıcı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ÇALIŞKAN
Danışman: Halime Şenay Güzel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı; çocukluk çağı travmalarının, üstbiliş işlevlerinin ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin obsesif kompulsif belirtileri üzerindeki yordayıcı etkisini incelemektir. Bireylerin maruz kaldığı çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirtileri arasında ilişkinin olduğu düşülmektedir. Fakat bazı çalışmalarda çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirtileri arasında herhangi bir ilişkinin olmadığı yönünde sonuçlar da elde edilmiştir. Alanyazında işlevsel olmayan üstbilişin obsesif kompulsif belirtileri üzerinde etkili olabildiği görülmektedir. Benzer şekilde obsesif kompulsif belirtileri üzerinde uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin etkisi olduğu düşünülmektedir. Çalışmanın örneklemini 18-65 yaş aralığında olan herhangi bir obsesif kompulsif bozukluk tanısı olmayan toplam 286 birey oluşturmaktadır. Araştırma verileri internet aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılardan bilgi toplamak için Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Üstbiliş-30 Ölçeği, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler korelasyon, t testi, regresyon analizleri ile değerlendirilerek raporlanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda, çocukluk çağı travmalarının, üstbiliş işlevlerinin ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin obsesif kompulsif belirtiler üzerinde yordayıcı etkisi incelenmiştir. Çocukluk çağı travmaları alt boyutları ile obsesif kompulsif belirtileri alt boyutları arasında detaylı analizler yapılmıştır. Çocukluk çağı travmaları alt boyutlarından duygusal istismar ve fiziksel ihmal ile obsesif kompulsif belirtiler arasında düşük düzeyde anlamlı ilişkiler vardır. Üstbiliş işlevleri ile obsesif kompulsif belirtileri arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde anlamlı ilişki görülmüştür. Benzer şekilde uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile obsesif kompulsif belirtileri arasında pozitif yönlü doğrusal ilişkilerin varlığı söz konusudur. Çoklu regresyon analizleri sonucunda ise duygusal istismarın, düşünceleri kontrol ihtiyacın, kontrol edilemezlik/tehlikenin ve felaketleştirmenin obsesyonları yordadığı bulgulanmıştır. Değişkenlerin alt boyutları arasında detaylı analizler raporlanmış ve elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.