Okul dönemi çocuk kitaplarının psikolojik sağlamlık kapsamında koruyucu ve risk faktörleri açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANDENUR SÜTCÜ
Danışman: Fatma Elif Ergin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Araştırmada okul dönemi çocuk kitabı içeriklerinde psikolojik sağlamlık bağlamında koruyucu ve risk faktörlerinin gelişimsel odak noktalarıyla nasıl ele alındığının betimlenmesi ve var olan durumun yorumlanması amaçlanmaktadır. Desen nitel araştırma desenlerinden doküman analizidir. Amaçlı örnekleme yoluyla; okul dönemi çocuklarına hitaben yazılmış, psikolojik sağlamlık bağlamında risk ve koruyucu faktör içeren, gerçeğe uygun ya da gerçeküstü kurguya sahip, salt bilgi içermeyen en çok ödünç alınan 100 kitaptan kriterleri sağlama koşuluyla 79'u örnekleme dahil edilmiştir. Veriler araştırmacı tarafından alanyazın taraması yapılarak, uzman görüşü alarak düzenlenmiş Kitap Bilgi Formu ve Psikolojik Sağlamlık Risk ve Koruyucu Faktörleri Belirleme Formu ile toplanmıştır. İncelenen okul dönemi çocuk kitaplarında; bireysel bağlamda koruyucu faktör olarak en çok problem çözme, risk faktörü olarak olumsuz yaşam olayları, ailesel bağlamda koruyucu ve risk faktörü olarak olumlu-olumsuz ebeveyn tutumu, çevresel bağlamda koruyucu ve risk faktörü olarak sırasıyla arkadaş desteği, olumsuz akran ilişkileri gelmektedir. Çalışmada okul dönemi çocuk kitaplarında psikolojik sağlamlık bakımından koruyucu faktörlere, çeşitli bakış açılarına, destek etmenlerine yer verildiği saptanmıştır. Ancak işlenen konularda psikolojik sağlamlık bağlamında baş ve diğer karakterlerin baş etme, destekleme süreçleri, tutumları, içeriğin çocuğa göreliği, gelişimsel dönem özellikleri açısından yüzeysel, eksik kaldığı görülmüştür. Eksikliklerin tamamlanması, risklerin önlemeye yönelik koruyucu faktörlere yer verilmesi ve gelişimi destekleyici unsurlara sahip nitelikli kitapların çocuklara ulaşabilmesi için ilgili meslek elemanlarının ve çocukların bilgi ve farkındalık düzeylerini artırmaya yönelik çalışmalar planlanması önerilmektedir.