Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının COVID-19 hastalığı üzerine etkisi: Ankara örneği


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF BAŞTÜRK OCAKCI

Danışman: Nazan Torun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Keşifsel ve kesitsel olan çalışmada, bazı bireysel özellikler ile sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının COVID-19 hastalığı üzerine etkisi araştırılmıştır. Olasılıksız örnekleme yönetimi ile belirlenen çalışma grubu, Ankara ilinde yaşayan ve COVID-19 tanısı alan, herhangi bir kronik hastalığı olmayan, 18 yaşından büyük 400 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmada "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II" ile araştırmacı tarafından hazırlanan Anket Formu katılımcılara 17.01.2022 - 26.05.2022 tarihleri arasında çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Kadın katılımcıların (%51.75) fazla olduğu çalışmada, evli (%66.75), lisans mezunu (%64.5), kamu çalışanı (%71.25) ve hanede 4 kişi yaşayan (%29.75) katılımcılar çoğunluğu oluşturmaktadır. Katılımcıların çoğunluğu hastalığa yakalanmadan önce sigara, alkol ve vitamin preparatı, takviye edici veya destek veren ilaç veya ürünleri kullanmamıştır. Ayrıca katılımcıların çoğunluğu COVID-19 aşısı yaptırmamışken, yaptırılan aşı dozu en fazla ikidir. Katılımcıların hastalık süresince takibi daha çok evde yapılmış ve katılımcılarda en fazla yorgunluk (halsizlik) belirtisi görülmüştür. Hastalığın, katılımcılarda hastalık süresince görülen belirti, karşılaşılan tablo ve uygulanan tedavilere göre daha çok hafif seyrettiği bulunmuştur. Çalışmaya katılan kadın katılımcıların, görülen belirti durumuna göre hastalık seyri erkek katılımcılardan daha ağır olarak belirlenmiş ve lisans, lisansüstü mezunu olan katılımcıların diğer katılımcılara göre hastalığı daha çok evde geçirdikleri tespit edilmiştir. Yaş ortancası daha yüksek olan katılımcıların, hastalığın şiddetini azaltmaya yönelik tedavi aldıkları, hastalığın semptomlarını daha ağır geçirdikleri ve serviste yatış oranının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Hastalığın şiddetini azaltmaya yönelik tedavi alanların oranı sigara kullanmayan, 1-10 adet sigara tüketen (günlük) ve çalışan katılımcılarda daha yüksek bulunmuştur. Alkol kullanan katılımcılara hastalık süresince hastalığın şiddetini azaltmaya yönelik ağır tedaviler uygulanmıştır. Aşı yaptıran katılımcıların daha çok evde takip edildiği, hastanede hastalığın seyrini azaltmaya yönelik daha az tedavi aldığı tespit edilirken Biontech aşısı yaptıranların Sinovac aşısı yaptıranlara göre hastalığı daha rahat geçirdiği belirlenmiştir. Fiziksel aktivite yapan katılımcıların hastalık belirtilerini daha hafif geçirdiği belirlenirken manevi gelişimi ve kişilerarası ilişkileri iyi olan katılımcıların hastalığı hafif bir tabloda geçirdiği belirlenmiştir. Ayrıca manevi gelişimi ve kişilerarası ilişkileri iyi olan katılımcıların yoğun bakımda yatış durumlarının daha az olduğu belirlenmiştir.