XX. yüzyılda Türk musikisi eğitiminde resmî himaye ve mektepleşme süreci

ÖMER FARUK CANURAL

XX. yüzyılda Türk musikisi eğitiminde resmî himaye ve mektepleşme süreci

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİN MUSİKİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER FARUK CANURAL

Danışman: Mehmet Tıraşcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türk mûsikîsi, Osmanlı'nın son dönemlerinden başlayıp Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarına uzanan süreçte, resmî ya da gayrıresmî kurum ve toplulukların eğitim faaliyetleriyle yeni nesillere aktarılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından sonra 1926 yılında başta dönemin yegâne devlet konservatuvarı Dârülelhan olmak üzere resmî eğitim kurumlarından Türk mûsikîsi eğitiminin ilga edilmesi ve Cumhuriyet'in yeni tesis edilen mekteplerinde yalnızca Batı mûsikîsi temelli bir eğitim sisteminin uygun görülmesi, Türk mûsikîsi eğitiminde resmî bir himaye eksikliği yaratmıştır. Bu tarihten sonra 1976 yılında İstanbul Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nın (İTMDK) kuruluşuna kadar yaşanan mektepleşme süreci birçok gelişmeye sahne olmuştur. Bu 50 yıllık zaman diliminde resmî himayeden yoksun kalan Türk mûsikîsi eğitimi, bu süreçte çeşitli mûsikî cemiyetleri, özel meşkhaneler, tekkeler ve radyo içi eğitim gibi alternatif kanallarla sağlanmıştır. İTMDK kurulduktan sonra devlet kurumlarında yeniden verilmeye başlanan Türk mûsikîsi eğitimi, Cumhuriyet tarihinde Türk mûsikîsi eğitimi adına ilk kez tecrübe edilen bu sürecin birtakım başka zorluklarını ortaya çıkarmıştır. Çalışmamızda, 20. yüzyılda yaşanan bu gelişmeler dört ayrı bölümde işlenmiştir. Bütün bu gelişmeler, TBMM ve Cumhuriyet Senatosu tutanakları, gazeteler, mecmualar, röportajlar gibi tarihî vesikalar aracılığıyla ele alınmıştır. Her bölümün sonunda, çalışma içinde işlenen gelişmelerden yola çıkılarak ilgili dönemde mektepleşme sürecinde karşılaşılan zorluklar, subjektif tespitler de dahil edilmek suretiyle ortaya koyulmuştur. Bu çalışmanın amacı, 20. yüzyılda Türk mûsikîsi eğitiminin geçirdiği evreleri, başta resmî himaye ve mektepleşme sürecini temel alarak olay örgüsü hâlinde ortaya koyup ileride yapılacak olan çalışmalara ışık tutmaktır.