Primipar gebelerde PLISSIT Modeline göre yapılandırılmış motivasyonel görüşmeyle desteklenen cinsel sağlık danışmanlığının etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM SEYMEN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sena Kaplan
Eş Danışman: İlknur Münevver Gönenç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma; primipar gebelere motivasyonel görüşme yöntemiyle verilen PLISSIT modeline göre yapılandırılmış cinsel sağlık danışmanlığının; cinsel işlev, cinselliğe karşı tutum, cinsel öz-yeterlik ve cinsel yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla tek merkezli paralel grup randomize kontrollü müdahale çalışmasıdır. Çalışma, Aralık 2024–Mayıs 2025 tarihleri arasında müdahale grubunda 33 ve kontrol grubunda 33 olmak üzere toplam 66 gebe ile yürütüldü. Müdahale grubundaki gebelere, PLISSIT Modeline Göre Yapılandırılmış Motivasyonel Görüşmeyle Desteklenen Cinsel Sağlık Danışmanlığı verildi. Danışmanlık süreci, ikişer hafta arayla gerçekleştirilen toplam dört oturumla yürütüldü. Kontrol grubundaki gebelere ise bu süreçte herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (KCİÖ), Gebelikte Cinselliğe Karşı Tutum Ölçeği (GCKTÖ), Cinsel Öz-Yeterlik Ölçeği (CÖYÖ) ve Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın Versiyonu (CYKÖ-K) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem t Testi, Mann-Whitney U Testi, tekrarlı ölçümlerde Tekrarlı Ölçümler ANOVA, Friedman Testi, Bağımlı Örneklem T Testi, Ki-kare testi kullanıldı. Çalışmada KCİÖ, GCKTÖ, CYKÖ-K ve CÖYÖ toplam ve alt boyut puan ortalamalarının müdahale grubunda cinsel sağlık danışmanlığı sonrası yapılan ölçümlerde, zaman içinde anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Zaman etkisi olmadığında gruplar arasında KCİÖ puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,05). Müdahale grubunda cinsel sağlık danışmanlığı sonrası yapılan ölçümde GCKTÖ ve CÖYÖ puanları kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Ayrıca müdahale grubunun CYKÖ-K toplam puan ortalamaları hem danışmanlık öncesi hem de cinsel sağlık danışmanlığı sonrasında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç olarak, PLISSIT modeline göre yapılandırılmış motivasyonel görüşmeyle desteklenen cinsel sağlık danışmanlığının primipar gebelerde cinsel işlev, cinsel öz-yeterlik, gebelikte cinselliğe karşı tutum ve cinsel yaşam kalitesi üzerinde anlamlı iyileşmeler sağladığı saptandı. Gebelikte, motivasyonel görüşmeyle desteklenen PLISSIT modeline dayalı yapılandırılmış cinsel sağlık danışmanlığı, kadınların cinsel sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasında etkili bir yaklaşım olarak önerilmektedir.