Genis Carreras'ın filografilerinin minimalizm bağlamında analizi ve psikografik uygulama örnekleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SANAT VE TASARIM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE FERAY KURT

Danışman: Seçil Kartopu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Görsel iletişimin hız kazandığı ve bilgi yoğunluğunun arttığı günümüz dünyasında, karmaşık mesajların sade, anlaşılır ve evrensel bir dille aktarılması tasarımın temel problemlerinden biri haline gelmiştir. Bu bağlamda "az çoktur" ilkesiyle hareket eden minimalizm, grafik tasarımda soyut kavramların somutlaştırılmasında güçlü bir araç olarak öne çıkmaktadır. Bu tezin amacı felsefi ve psikolojik süreçler gibi soyut olguların, minimalist grafik diliyle nasıl simgeleştirilebileceğini incelemek ve literatüre yeni görsel tanımlar kazandırmaktır. Nitel araştırma yöntemi ve tasarım tabanlı araştırma yaklaşımı doğrultusunda yürütülen bu çalışma, iki temel aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada İspanyol tasarımcı Genis Carreras'ın felsefi akımları geometrik formlar ve renklerle ifade ettiği "Filografik" (Philographics) çalışmaları analiz edilmiştir. Carreras'ın Philographics: Big Ideas in Simple Shapes eserinde yer alan tasarımlar biçim, renk psikolojisi ve tipografi bağlamında irdelenerek, felsefi metinlerin görsel metaforlara dönüşüm süreci ortaya konmuştur. İkinci aşamada ise tezin özgün katkısı olarak Psikografik (Psychographics) kavramı geliştirilmiştir. Felsefenin görselleştirilmesine benzer bir metot izlenerek, psikoloji disiplinindeki soyut tanıların görsel karşılıkları aranmıştır. Bu kapsamda, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin yayınladığı DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) tanı ölçütleri referans alınmış; belirlenen psikolojik rahatsızlıklar minimalist afiş tasarımları serisi olarak tasarlanmıştır. Üretilen afiş tasarımları, psikolojik rahatsızlıkların sanatsal ve kavramsal temsilleridir; klinik değerlendirme ya da tedavi amacı taşımamaktadır. Araştırma sonucunda; karmaşık psikolojik tanıların minimalist tasarım ilkeleriyle sembolize edilmesinin, bilginin hızlı algılanabilirliğini artırma ve soyut kavramların zihinsel kalıcılığını güçlendirme potansiyeli taşıdığı değerlendirilmiştir. Ortaya Konulan Psikografik yaklaşımı, görsel iletişim tasarımının disiplinlerarası bir köprü kurarak karmaşık bilimsel verileri görsel bir dile dönüştürme potansiyelini ortaya koymuştur.