The relations of marital forgiveness with emotional intelligence, conflict resolution styles, and alexithymia: Actor and partner interdependence mediation model
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FATMA BIYIK SARI
Danışman: Hüdayar Cıhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı duygusal zekâ, aleksitimi ve çatışma çözüm stillerinin evlilikte affetme ile ilişkisini incelemektir. Bunun için iki çalışma yürütülmüştür. İlk çalışmanın amacı Türk kültürüne özgü bir evlilikte affetme ölçeği geliştirmektir. İkinci çalışma da duygusal zekâ, aleksitimi ve çatışma çözüm stillerinin evlilikte affetme üzerindeki etkisi APIM çerçevesinde yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca çatışma çözüm stillerinin duygusal zekâ ve evlilikte affetme ile aleksitimi ve evlilikte affetme arasındaki ilişkide aracı rolü APIMeM ile incelenmiştir. Birinci çalışmada evli bireylerle yapılan nitel çalışmanın verileri kullanılarak ölçek geliştirilmiştir. Ölçeğin faktör yapısı, geçerlilik ve güvenirlilik çalışması yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin kaçınma, intikam alma isteği, koşulsuz affetme ve koşullu affetme olarak dört boyuttan oluştuğu bulunmuştur. Geliştirilen ölçeğin geçerlilik ve güvenirlilik analiz sonuçları ölçeğin yakınsak ve kriter geçerliliği ve yüksek güvenirliliğe sahip olduğu göstermiştir. İkinci çalışmada ise APIM sonuçlarına göre çatışma çözüm stilleri ile evlilikte affetme arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Kişilerin çatışma çözüm stillerinin eşlerinin affetmesini etkilediği bulunmuştur. Ayrıca duygusal zekâ, evlilikte affetme olumlu yönde etkilediği ve aleksitimi, evlilikte affetme olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Partner etkisi olarak da erkeklerin aleksitimi seviyesi eşlerinin affetme seviyesini olumsuz etkilemektedir. APIMeM analiz sonuçlarına göre kişilerin duygusal zekâsı düzeyinin eşlerinin çatışma çözüm stillerini yoluyla da eşlerinin affetmesini etkilediği bulunmuştur. Ayrıca çözüm stillerinin aracı rolü eklendiğinde aleksitiminin evlilikte affetme üzerine direk etkisinin kalktığı görülmüştür. Aleksitiminin, çatışma çözüm stilleri üzerinden evlilikte affetmeyi etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmaların bulgularından yola çıkarak aile ve çift terapisi alanında çalışanlara evlilikte affetmeyi arttırmaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.