Recâî-zâde Ahmed Cevdet ve Divançesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BENGÜSU ÇETİN
Danışman: Mustafa Erdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı Cevdet mahlasıyla şiir yazan Recâî-zâde Ahmed'i ve Divançe'sini tanıtmak, onun divan şiirindeki yerini tespit etmek ve Divançe'nin tenkitli metnini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında; şairin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği mümkün olduğunca ayrıntılı bir şekilde yeniden yazılmıştır. Bu çalışmada araştırma, inceleme ve tenkit yöntemlerinden yararlanılmıştır. Asıl adı Ahmed Cevdet olan şair, şiirlerinde Cevdet'i mahlas olarak kullanmıştır. Ailenin kökeni, günümüzde Manisa'ya bağlı Borlu'ya dayanmaktadır. Cevdet döneminin önemli devlet adamlarından olan Reîsü'l-küttâb Mehmed Recâî Efendi'nin torunudur. Babası, şair Recâî-zâde İbrahim Münîb'dir. Cevdet hakkında kaynaklarda çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Doğum tarihi bilinmeyen Ahmed Cevdet İstanbul'da doğmuştur. Kaynaklarda şairin 1831(H.1247) yılında vefat ettiği kaydedilmiştir. Ahmed Cevdet'in bilinen üç eseri bulunmaktadır. İlk eseri Nevâdirü'l-Âsâr fî Mütâla'ati'l-Eş'âr, ikinci eseri Zînetü'l-Mecâlis, üçüncü eseri ise Türkçe Divançe'dir. Nevâdirü'l-Âsâr fî Mütâla'ati'l-Eş'âr ve Zînetü'l-Mecâlis adlı eserleri hakkında çalışmalar bulunmasına rağmen Divançe'si hakkında kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Recâî-zâde Ahmed Cevdet'in Divançe'sinin; İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde 2, Millet Kütüphanesi'nde 2, Avusturya Milli Kütüphanesi'nde 1 olmak üzere toplam 5 yazma nüshası bulunmaktadır. Şairin Divançe'sinde 71 gazel, 43 beyit, 12 kıt'a, 5 murabba, 4 muhammes, 4 mısra, 4 kaside, 2 tahmis, 2 mesnevi, 1 terkib-bend olmak üzere 148 manzume bulunmaktadır. Kütüphanelerden elde edilen 4 nüsha üzerinden şairin Divançe'si tanıtılarak tenkitli metni hazırlanmıştır. Ahmed Cevdet Divançesi'nde pek çok konuyu işlemiştir. En fazla işlediği konu aşktır. Ahmed Cevdet şiirlerinde deyim ve atasözleriyle birlikte, sosyal hayatın izlerine de yer vermiştir. Anahtar Kelimeler: XIX. yüzyıl Divan Şiiri, Recâî-zâde Ahmed Cevdet, Divançe