Ehl-i sünnet ile İmamiyye Şiası'nın tefrika ayetlerini ele alışı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERVA NUR TURUS

Danışman: Mehmet Akif Ceyhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma Ehl-i Sünnet anlayışına mensup kimi mezhep ve ekoller ile Şî'a anlayışının İmâmiyye mezhebine mensup ekollerin tefrika ayetleri hakkındaki yaklaşımlarını ele almaktadır. İslam tarihinde süreç içinde dinî anlayış farklılıklarına bağlı olarak birçok anlayış ve ekol ortaya çıkmıştır. Bu mezhep/fırka, ekol ve grupların ortaya çıkmasında psikolojik ve sosyolojik birçok etken sebep olmuş; bunlar itikadî veya siyasî temellerde zuhur etmişlerdir. Çalışmada yer verilen Ehl-i Sünnet anlayışına mensup olanlar, müslümanların çoğunluğunu temsil ederken; Şîa anlayışına mensup olanlar bu anlamda ikinci çoğunluğu temsil etmektedir. Bu iki anlayışın hem fıkhî hem de itikadî açıdan birbirinden farklı görüşleri mevcuttur. Kur'an'da ayrılık, parçalanma gibi anlamlarda kullanılan tefrika kavramı, kınanmış ve yasaklanmıştır. Bu bağlamda ümmet içinde meydana gelmiş olan farklı anlayışların tefrika kavramını nasıl yorumladıkları merak uyandıran bir konudur. Çalışmada ele alınan tefrika kavramının Kur'an'da geçtiği yerler tespit edilmiştir. Çalışmada yer verilen iki anlayışın bu ayetlere yaptıkları yorumlar araştırılmış; Ehl-i sünnet ve İmâmiyye Şîası'nın süreç içinde yorumlarında meydana gelen farklılıklar kronolojik olarak incelenmiştir. Bu aşamada iki anlayışın ana kaynağı olan tefsirlerden yararlanılmıştır. Ehl-i Sünnet müfessirlerinden dört; Şiî müfessirlerden de altı olmak üzere toplam on tefsire yer verilmiştir. Sonuç olarak tefrika kavramının geçtiği ayetleri, Ehl-i Sünnet ve İmâmiyye Şîası'nın yorumları üzerinden ele alıp; bu iki anlayışın yorumları kıyaslanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ehl-i Sünnet, İmâmiyye Şîası, Tefrika, İhtilaf