TİP 1 DİABETES MELLİTUSLU ÇOCUK HASTALARDA AĞIZ SAĞLIĞININ VE BUNUNLA İLİŞKİLİ PARAMETRELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM AKDEMİR
Danışman: Ayşe Işıl Orhan
Özet:Tip 1 Diabetes Mellituslu Çocuk Hastalarda Ağız Sağlığının ve Bununla İlişkili Parametrelerin Değerlendirilmesi Diabetes Mellitus (DM); karbonhidrat, yağ ve protein metabolizması bozukluklarıyla görülebilen, hiperglisemi ile karakterize kronik metabolik bir hastalıktır. Çocuklarda en sık görülen tip 1 DM, tüm DM vakalarının %10'unu oluşturur. DM'li hastalarda oral komplikasyonların sık görüldüğü bildirilmekle birlikte tip 1 DM'li çocuklarda DM ve ağız sağlığına ilişkin kanıtlar yetersizdir. Bu çalışmada, tip 1 DM'li çocuklarda ağız sağlığının ve bununla ilişkili parametrelerin sağlıklı çocuklarla karşılaştırılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 8-12 yaş aralığında; Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Endokrinoloji Bölümü'nde takipli tip 1 DM hastaları ve sağlıklı çocuklar dahil edilmiştir. Çocuk ve ebeveynlere ait demografik bilgiler toplanmış ve ağız-diş sağlığına yönelik anket uygulanmıştır. Tip 1 DM'li çocuklarda hastalık süresi ve HbA1c değerleri kaydedilmiştir. HbA1c değeri %7,0 ve altında olanlar metabolik kontrolü iyi, HbA1c değeri %7,0'nin üzerinde olanlar ise metabolik kontrolü kötü olarak kabul edilmiştir. Tükürük akış hızı ve tükürük tamponlama kapasitesinin belirlenmesi için çocuklardan uyarılmış tükürük örnekleri toplanmıştır. Plak indeksi ve gingival indeks kullanılarak dental plak miktarı ve dişeti iltihabı değerlendirilmiştir. Diş çürükleri D1-3MF/d1-3mf indeksi kullanılarak kaydedilmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 22.0 programı kullanılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p≤0.05 kabul edilmiştir. Çalışmaya tip 1 DM'li 62 çocuk (ortalama yaş 10,71±1,58) ve sağlıklı 76 çocuk (ortalama yaş 10,06±1,30) dahil edilmiştir. Tükürük akış hızı ve tamponlama kapasitesi tip 1 DM'li çocuklarda sırasıyla 0,46±0,25 ml/dk ve 6,86±0,31; sağlıklı çocuklarda ise 0,51±0,26 ml/dk ve 6,87±0,22 olarak belirlenmiştir. Plak indeksi ve gingival indeks değerleri tip 1 DM'li çocuklarda sırasıyla 0,81±0,37 ve 0,70±0,26; sağlıklı çocuklarda ise 0,76±0,27 ve 0,64±0,23 olarak tespit edilmiştir. Gruplar arasında tükürük akış hızı, tükürük tamponlama kapasitesi, plak indeksi ve gingival indeks değerleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ortalama D3MFS, d3mfs, D3MFT ve d3mft değerleri sırasıyla tip 1 DM'li çocuklarda 2,00±3,16; 4,65±7,64; 0,92±1,49; 1,73±2,58 ve sağlıklı çocuklarda 0,89±1,79; 7,30±8,42; 0,55±1,00; 2,82±2,95 olarak belirlenmiştir. Tip 1 DM'li çocuklarda ortalama D3MFS ve D2-3MFS değerleri sağlıklı çocuklara göre istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur. Çürük deneyimi olanların (D3MFT>0) oranının tip 1 DM'li grupta, sağlıklı gruba göre ve kötü metabolik kontrole sahip grupta, iyi metabolik kontrole sahip gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, tip 1 DM'li çocuklarda diş çürüğünün artmış olduğunu ve çürük oluşumunda kötü glisemik kontrolün etkisini göstermiştir. Bu sonuçlar, özel bakım ihtiyacı olan grubun üyesi olan Tip 1 DM'li çocukları hedef alan koruyucu programların gerekliliğine işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: Ağız ve Diş Sağlığı, Çocuk, Diş Çürüğü, Tükürük, Tip 1 Diabetes Mellitus.