Evde bakım yardımından yararlanan ailelerin yaşam kalitesi ile yaşam doyumu ilişkisinin değerlendirilmesi; Ankara ili örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADEM BULUT
Danışman: NAZAN TORUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, evde bakım yardımı alan ailelerin yaşam doyumu ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini, 2025 yılı itibarıyla Ankara ili Etimesgut ilçesinde evde bakım yardımı alan aileler oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü, evreni bilinen örneklem hesaplama yöntemi kullanılarak belirlenmiş ve basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından 01 Aralık 2025–01 Ocak 2026 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Bu kapsamda, yüz yüze yürütülen araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden toplam 380 katılımcıdan veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği ile Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (EUROHIS-QOL-8) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Çalışma bulgularına göre, katılımcıların %83,4'ünü kadınlar, %81,3'ünü ise evli bireyler oluşturmaktadır. Bakım hizmetlerinin büyük ölçüde anneler ve kadın yakınlar tarafından üstlenildiği (%84,8) belirlenmiştir. Katılımcıların çoğunluğunun çalışmadığı (%75,8), gelir düzeylerinin düşük ve orta seviyelerde (40.000 TL ve altı gelire sahip birey oranı %75,5) yoğunlaştığı ve eğitim düzeylerinin genel olarak düşük (ortaöğretim ve altı eğitim düzeyine sahip olanlar %83,4)olduğu saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların önemli bir kısmının (%60,3) engelli bireye tek başına bakım verdiği ve kendilerine yeterli zaman ayıramadığı görülmüştür. Engelli bireylerin engel türü ve engelin ortaya çıkış zamanına bağlı olarak bakım süreçlerinin çeşitlilik gösterdiği belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların yaşam kalitesi ve genel yaşam doyumunun orta düzeyde olduğu; aile ve arkadaş ilişkilerine yönelik doyumun görece daha yüksek, yaşam koşulları ve boş zaman etkinliklerine ilişkin doyumun ise daha düşük düzeyde olduğu saptanmıştır. Katılımcıların yaşam kalitesi ile yaşam doyumu arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yaşam doyumu ve yaşam kalitesinin; gelir düzeyi, eğitim durumu, çalışma durumu, bakım yükünün niteliği ve sosyal destek gibi değişkenlerle anlamlı biçimde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, evde bakım yardımı alan ailelerin yaşam doyumu ve yaşam kalitesinin sosyoekonomik koşullar ile sosyal destek mekanizmalarıyla yakından ilişkili olduğu ve bu iki değişken arasında anlamlı bir ilişkinin bulunduğu saptanmıştır.