Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH TALAY
Danışman: Bahattin Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Frig tümülüslerinde ölüler mezar odalarına inhumasyon ya da kremasyon olmak üzere iki farklı tipte bırakılmaktadır. Gordion tümülüsleri arasında, Körte Tümülüs II, III, IV, Tümülüs A, Tümülüs N, Tümülüs KY, Tümülüs P, Tümülüs W, Tümülüs X, Tümülüs Y, Mamaderesi ve Kızlarkayası tümülüslerindeki mezar odaları ana toprak içine açılan çukurlara ağaç, kalaslardan inşa edilmiştir. Kapısı bulunmayan ve tonlarca taş, toprak ile kil dolguyla örtülen tümülüslerde, ahşap mezar odalarına genellikle tek seferlik gömü gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Her bir tümülüsün çoğunlukla tek bir bireye ait olduğu ve bu nedenle şahıs mezarı niteliği taşıdığı görülmektedir.
Gordion’da yer alan Frig tümülüslerinde eşsiz ahşap eserler, Frigya’ya özgü tasarıma sahip, özenle işlenmiş bronz “emniyet iğneleri” olan birçok fibula ele geçmiştir. Friglerin ölülerini süsledikleri bilinmektedir. Arkeolojik veriler, ölünün giydirilmesinin ölü gömme töreninin önemli bir aşamasını oluşturduğunu göstermektedir. İskeletler üzerinde tespit edilen kumaş kalıntıları, giysi kenarlarını tutturmaya yarayan fibulalar ve kemerler, bireyin törensel bir kıyafetle defnedildiğine işaret etmektedir. Tümülüslerde ele geçen Fil fildişi artık özellikle yakma mezarları için tasarlanmış olan mezar hediyelerinde, ayrıntılı süslemeler için sürekli kullanılan bir malzeme olmuştur. Gordion, K-V, M, I ve A Tümülüslerinde görülen kremasyonun, ölü yemeği ve armağanların ardından zemine açılan gömü çukuru içerisinde yapıldığı görülür.
Gordion tümülüsleri yalnızca mezar yapıları olarak değil aynı zamanda mimarlık tarihi, sosyal ve kültürel yapı, inanç sistemleri, ölü gömme gelenekleri ve kültürel geçişler üzerine çok farklı ve önemli arkeolojik veriler sunan bilgi merkezleri oldukları anlaşılmaktadır. Anadolu’da ilk kez Friglerle beraber görülmeyen başlanan tümülüs tipi mezarlar önce çağdaşı Lidya, daha sonra ise Hellen ve Roma Uygarlıkları tarafından da sevilerek kullanılmaya devam etmiştir.