İhmal Edilen Çocukların Annelerinin Özelliklerinin İncelenmesi: Bir Karma Yöntem Araştırması


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Klinik Odaklı Sosyal Hizmet Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ferda KARADAĞ

Danışman: CENGİZ ÖZBESLER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, ihmal edilen çocukların annelerinin çeşitli değişkenler açısından özellikleri incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nicel ve nitel yöntemlerle veriler toplanmıştır. Araştırmaya amaçsal örnekleme yöntemi ile seçilen 32 ihmal edilen çocuğun annesi ile çocuğunda ihmal belirlenmeyen 30 çocuğun annesi katılmıştır. Araştırmada Sosyodemografik Bilgi Formu, İhmal Değerlendirme Aracı, Evlilik Uyum Ölçeği, Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri, DSM-IV Eksen I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölceği, DSM-III R Eksen II Bozuklukları İçin Yapılandırılmıs Klinik Görüsme Ölçeği kullanılmıştır. İhmal edilen çocukların anneleri arasından seçilen 8 anne ile araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak annelerin ebevenlik algıları betimlenmiştir. Nicel verilerin analizinde T-Testi, Anova, Ki-Kare ve Kruskal Wallis, Pearson Korelasyon Testi, nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. İhmal edilen çocukların annelerin bakım kaliteleri alanında en olumlu puanları fiziksel bakım alanında aldıkları, en olumsuz puanları ise sevgi ve gelişimini destekleme alanlarında aldıkları, annelerin yaklaşık yarısının güvenlik alanında yetersiz olduğu saptanmıştır. İhmal edilen çocukların annelerinin kontrol grubu annelerine göre yaş, gelir değerlendirmeleri, sosyal destek, evlilik uyumu, çocukluk örselenme yaşantılarından fiziksel ve duygusal istismar ve yetişkin bağlanma örüntüleri açısından farklılaştığı, ruhsal hastalık ve kişilik bozukluğu tanıları ile çocukluk örselenme yaşantılarından cinsel istismar alt boyutu değişkenleri açısından ise farklılık olmadığı saptanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında yer alan annelerin çoğu kendisini anne olarak yeterli görmediğini, annelik rolünden doyum almadığını, çocuğuna yatırımının yetersiz olduğunu ve rollerini dengede tutamadığını belirtmiştir. İhmal çocukların gelişimlerinin birçok yönünü etkileyerek kalıcı izler bırakmaktadır. Bu nedenle, ihmal yaşanan ailelere zamanında destek sağlamak ve ailelere yönelik müdahale proğramları oluşturmak önemlidir. Anahtar Kelimeler: Çocuk ihmali, annelerin özellikleri, çocuk ihmalinde risk faktörleri.