Production or exchange: History, transformation and future of the economic systems

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ZEYNEP SEVDE KOÇAK

Danışman: Bora Altay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, üretim tarzlarının tarihsel dönüşümünü, ilkel komünal sistemlerden kapitalist toplumlara uzanan süreçteki ekonomik ve toplumsal yapılar üzerinden eleştirel bir bakışla incelemektedir. Karşılıklılık, yeniden dağıtım ve meta mübadelesi gibi farklı mübadele biçimlerinin, kendilerine özgü toplumsal formasyonları nasıl şekillendirdiği analiz edilmektedir. Özellikle klan temelli karşılıklı ekonomilerden sınıflı devlet yapılarına geçiş sürecinde özel mülkiyetin ortaya çıkışı, eşitsizlik ve tahakkümün gelişiminde belirleyici bir unsur olarak vurgulanmaktadır. Kapitalizmi önceki sistemlerden ayıran temel nokta ise, bireyin kendisinin değil, emek gücünün metalaştırılmasıdır; bu da onu köleci ya da feodal sistemlerden farklı kılar. Çalışmada, toplumsal örgütlenmenin temelinde teknolojik gelişmeden çok, baskın mübadele biçimi ve mülkiyet ilişkilerinin yer aldığı savunulmaktadır. Üretim tarzlarındaki bu tarihsel dönüşümleri izleyerek, kapitalizmin durağan değil; geçmiş yapıların üzerine kurulu, onların çelişkilerini taşıyan ve yeni olanaklara açık tarihsel bir formasyon olduğu ortaya konulmaktadır. Anahtar Kelimeler: tarihsel materyalizm, üretim tarzları, kapitalizm