Romantik ilişkilerde akıl bulandırma (Gaslighting) deneyimlerinin yansımaları: Fenomenolojik bir çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA AKDENİZ
Danışman: Hüdayar Cıhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Romantik İlişkilerde Akıl Bulandırma (Gaslighting) Deneyimlerinin Yansımaları: Fenomenolojik Bir Çalışma Akıl bulandırma (gaslighting) failin, mağdurun zihni üstünde sistematik bir biçimde çalışarak, mağdurun şüpheye düşmesine ve fikirlerinin etkilenmesine, mağdurun yetersiz olduğu bir konuda herhangi bir kanıt olmaksızın onu suçlayarak, mağdurun gerçeklik algısını sorgulamasına ve aklını kaybettiğini düşünmesine neden olan bir duygusal manipülasyon yöntemi olarak tanımlanmaktadır. Akıl bulandırma üzerine yeterince bilimsel çalışmaların yapılmamış olmasının konunun halen daha araştırılmaya ve geliştirilmeye değer bir konu olduğunu göstermektedir. Akıl bulandırmanın yaygınlığının henüz bilinmiyor oluşu, mağdurlarda oluşan etkilerini belirsiz kılmaktadır. Mevcut çalışmanın amacı da Türkiye'de yaşayan, halihazırda romantik ilişkisi bulunan, ilişkisinde akıl bulandırmaya maruz kalan bireylerin deneyimledikleri akıl bulandırma sürecini anlamaya çalışmaktır. Çalışma, 2023-2024 yılları arasında yapılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı olan fenomenolojik desen kullanılmıştır. Çalışmanın dahil edilme kriterlerine uyan 18 yaş üstü, en az dört aylık romantik ilişkisi bulunan ve ilişkisinde akıl bulandırmaya maruz kaldığını düşünen yedisi kadın dördü erkek olmak üzere toplamda 11 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşme verileri tematik analiz yoluyla analiz edilmiştir. Analizler neticesinde toplamda dört temaya ulaşılmıştır. Bu temalar mağdur profili, fail özellikleri, fail davranışları ve mağdur-fail ilişkisi olmuştur. Bulgular, faillerin akıl bulandırma taktiklerini şekillendirmede hem faillerin hem de mağdurların özelliklerinin nasıl rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bulgular, Türkiye'nin dini ve toplumsal yapısı ile güç eşitsizliği teorisi çerçevesinde ele alınarak tartışılmıştır. Çalışmanın sonunda gelecek araştırmacılar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Akıl bulandırma (Gaslighting), Duygusal manipülasyon, Romantik ilişki, Fenomenolojik desen, Nitel araştırma