Voleybol Sporu Yapan Ve Spor Yapmayan Adölesan Depremzede Kızlarda Fiziksel Uygunluk Düzeyi Ve Psikolojik Durumun Karşılaştırılması: Malatya İli Örneği


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GAMZE ÇALIŞ

Danışman: Mehmet Delen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Adölesan dönem bireylerin yaşamlarını etkileyen önemli bir evredir. Bu dönemde yeterince aktif olmayan adölesanlar daha sonra kas-iskelet sistemi problemleri, kardiovasküler hastalık, obezite gibi hastalıklar ile depresyon ve anksiyete gibi ruhsal sağlık sorunlarıyla karşılaşabilecekleri belirtilmektedir. Ülkemizde fiziksel aktivite düzeyi düşüktür. Deprem sonrası adölesanlarda fiziksel aktivitenin azaldığı gösterilmiştir. Ayrıca depremin bireyler üzerinde birçok olumsuz etkisi bulunmaktadır. Bu çalışmada düzenli voleybol sporu yapan ve spor yapmayan depremzede kız adölesanların fiziksel uygunluk düzeyi ve psikolojik durumu bazı parametreler bakımından karşılaştırmak amaçlandı.

Çalışmamız, 6 Şubat 2023 depremini yaşamış Malatya ilinde ikamet eden, haftada minimum 1 saat olmak üzere minimum 1 yıldır voleybol sporu yapan 46 adölesan ile okuldaki beden eğitimi dersi hariç herhangi bir spor yapmayan 46 adölesan olmak üzere toplam 92 (13,77± 1,15 yaş) adölesan ile gerçekleştirildi. Adölesanların; 20 metre (m) mekik dayanıklılık koşusu ile kardiyorespiratuvar dayanıklılıkları, el kavrama dinamometresi ile kavrama kuvveti, durarak uzun atlama ve dikey sıçrama ile alt ekstemite patlayıcı kuvveti, otur-uzan testi ile esneklikleri ve flamingo denge testi ile dengeleri değerlendirildi. Yenilenmiş Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y), Çocuklar için Benlik Algısı Profili (ÇİBAP) ve Çocuklar için Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) psikolojik faktörler için kullanıldı. Çocukların çalışmaya katıldıkları dönem karne not ortalamaları alınarak akademik başarıları değerlendirildi. Menarş olan 69 adölesan Menstrüasyon Semptom Ölçeği’ini (MSÖ) doldurdu. Normal dağılan değişkenlere student t testi ve normal dağılmayan değişkenlere ise Mann Whitney U testi ile karşılaştırıldı. İki nitel değişken arasındaki farkı incelemek için Fisher testi kullanıldı.

Voleybol sporu yapan grubun kardiyorespiratuar dayanıklılık ve uygunluk düzeyleri (p<0,001), dengeleri (sagittal eksen p: 0,035, vertikal eksen p: 0,001, transvers eksen p:0,002) spor yapmayana gruba göre daha iyi bulundu. Spor yapan grubun ayrıca ÇİBAP alt boyutlarından atletik yeterlilik algısı daha yüksek (p <0,001) ve bazı uyku problem skorlarının (uyku-uyanma geçiş bozuklukları p =0,01, uykuda aşırı terleme p<0,001) spor yapmayan gruba göre daha düşük olduğu bulundu.

Sonuç olarak, sınırlı düzenli fiziksel aktivitenin depremzede adölesanların bazı psikolojik ve fiziksel parametreleri üzerinde kısıtlı olsa da olumlu farklar oluşturduğu tespit edildi. Etkinin kısıtlı olması yapılan fiziksel aktivitenin dozunun yeterli düzeyde olmayaşı ile ilişkili olabilir. Bu bağlamda yapılan sporunun adölesanların fiziksel uygunluklarını arttıracak düzeyde olması için fiziksel aktivite yapılacak ortamlarının sayısının arttırılması ve bu merkezlerde fizyoterapist istihdamı da sağlanması ile adölesanların yaptıkları fiziksel aktivite vasıtasıyla daha fazla fayda elde edebilirler.