Voleybol Sporu Yapan Ve Spor Yapmayan Adölesan Depremzede Kızlarda Fiziksel Uygunluk Düzeyi Ve Psikolojik Durumun Karşılaştırılması: Malatya İli Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE ÇALIŞ
Danışman: Mehmet Delen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Adölesan dönem
bireylerin yaşamlarını etkileyen önemli bir evredir. Bu dönemde yeterince aktif
olmayan adölesanlar daha sonra kas-iskelet sistemi problemleri, kardiovasküler
hastalık, obezite gibi hastalıklar ile depresyon ve anksiyete gibi ruhsal
sağlık sorunlarıyla karşılaşabilecekleri belirtilmektedir. Ülkemizde fiziksel
aktivite düzeyi düşüktür. Deprem sonrası adölesanlarda fiziksel aktivitenin
azaldığı gösterilmiştir. Ayrıca depremin bireyler üzerinde birçok olumsuz
etkisi bulunmaktadır. Bu çalışmada düzenli voleybol sporu yapan ve spor yapmayan
depremzede kız adölesanların fiziksel uygunluk düzeyi ve psikolojik durumu bazı
parametreler bakımından karşılaştırmak amaçlandı.
Çalışmamız, 6 Şubat
2023 depremini yaşamış Malatya ilinde ikamet eden, haftada minimum 1 saat olmak
üzere minimum 1 yıldır voleybol sporu yapan 46 adölesan ile okuldaki beden
eğitimi dersi hariç herhangi bir spor yapmayan 46 adölesan olmak üzere toplam
92 (13,77± 1,15 yaş) adölesan ile gerçekleştirildi. Adölesanların; 20 metre (m) mekik
dayanıklılık koşusu ile kardiyorespiratuvar dayanıklılıkları, el kavrama
dinamometresi ile kavrama kuvveti, durarak uzun atlama ve dikey sıçrama ile alt
ekstemite patlayıcı kuvveti, otur-uzan testi ile esneklikleri ve flamingo denge
testi ile dengeleri değerlendirildi. Yenilenmiş Çocuklarda Anksiyete ve
Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y), Çocuklar için Benlik Algısı Profili (ÇİBAP) ve
Çocuklar için Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) psikolojik faktörler için
kullanıldı. Çocukların çalışmaya katıldıkları dönem karne not ortalamaları
alınarak akademik başarıları değerlendirildi. Menarş olan 69 adölesan Menstrüasyon
Semptom Ölçeği’ini (MSÖ) doldurdu. Normal dağılan değişkenlere student t testi
ve normal dağılmayan değişkenlere ise Mann Whitney U testi ile karşılaştırıldı.
İki nitel değişken arasındaki farkı
incelemek için Fisher testi kullanıldı.
Voleybol sporu yapan
grubun kardiyorespiratuar
dayanıklılık ve uygunluk düzeyleri (p<0,001), dengeleri (sagittal eksen p: 0,035, vertikal eksen p: 0,001, transvers
eksen p:0,002) spor yapmayana gruba göre daha iyi bulundu. Spor yapan grubun
ayrıca ÇİBAP alt boyutlarından atletik yeterlilik algısı daha yüksek (p
<0,001) ve bazı uyku problem skorlarının (uyku-uyanma geçiş bozuklukları p
=0,01, uykuda aşırı terleme p<0,001) spor yapmayan gruba göre daha düşük
olduğu bulundu.
Sonuç olarak, sınırlı düzenli fiziksel aktivitenin
depremzede adölesanların bazı psikolojik ve fiziksel parametreleri üzerinde kısıtlı
olsa da olumlu farklar oluşturduğu tespit edildi. Etkinin kısıtlı olması
yapılan fiziksel aktivitenin dozunun yeterli düzeyde olmayaşı ile ilişkili
olabilir. Bu bağlamda yapılan sporunun adölesanların fiziksel uygunluklarını
arttıracak düzeyde olması için fiziksel aktivite yapılacak ortamlarının
sayısının arttırılması ve bu merkezlerde fizyoterapist istihdamı da sağlanması ile
adölesanların yaptıkları fiziksel aktivite vasıtasıyla daha fazla fayda elde edebilirler.