Adölesanlara verilen Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı engelli farkındalık eğitiminin etkinliğinin değerlendirilmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PERVER KARŞIGİL

Danışman: SİBEL KÜÇÜK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı olarak geliştirilen Engelli Farkındalık Eğitimi'nin (PSGM-EFE) adölesanların engelli farkındalığı bilgi düzeyleri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarımda yürütülmüştür. Araştırma, tersine kaynaştırma öğrencisi olan ve olmayan okullarda yer alan müdahale ve kontrol gruplarındaki adölesanlar ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında Adölesan Tanıtım Formu ve PSGM-EFE Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Müdahale grubuna, PSGM-EFE uygulanmış; kontrol gruplarına herhangi bir eğitim verilmemiştir. Tüm gruplara eğitim öncesinde (ön test) ve eğitimin tamamlanmasının ardından (son test) ölçümler yapılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, zaman (ön test–son test), müdahale durumu ve sınıf yapısına ilişkin ana ve etkileşim etkilerini incelemek amacıyla iki faktörlü karma tasarımlı varyans analizi (Mixed ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulguları, PSGM-EFE'nin adölesanların engelli farkındalığı bilgi düzeyleri üzerinde zaman ana etkisi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir artış sağladığını göstermiştir (p 0,05). Bulgular, PSGM-EFE'nin engelli farkındalığı bilgi düzeylerini artırmada özellikle tersine kaynaştırma deneyimi bulunan adölesanlarda daha etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda, PSGM-EFE'nin adölesanlarda engelliliğe ilişkin bilgi düzeylerinin geliştirilmesinde etkili olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, kuramsal temelli engelli farkındalığı eğitimlerinin okul temelli programlar kapsamında yaygınlaştırılması önerilmektedir.