Psikotrop ilişkili seksüel disfonksiyon "Psychotropic-Related Sexual Dysfunction" (PRSexDQSALSEX) Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve antipsikotik alan hastalarda geçerlik güvenirlik çalışması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM ARABACI

Danışman: Birgül Özkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Psikotrop İlişkili Seksüel Disfonksiyon "Psychotropic-Related Sexual Dysfunction" (PRSexDQ-SALSEX) Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Antipsikotik Alan Hastalarda Geçerlik Güvenirlik Çalışması Bu çalışma, psikiyatrik hastalığı olup antipsikotik kullanan hastalardaki cinsel işlev bozukluğu düzeyini ölçmek amacıyla Montejo ve arkadaşları tarafından 2000 yılında geliştirilen Psychotropic-Related Sexual Dysfunction Questionnaire (PRSexDQ-SALSEX) ölçeğinin Türkçe formunun, metodolojik desende geçerlik ve güvenirlik çalışması olarak planlama yapılmıştır. Çalışma, 16 Mart 2023 – 30 Ocak 2024 tarihleri arasında, Ankara Etlik Şehir Hastanesinde ayaktan/yatışı devam eden ve araştırmaya katılmayı kabul eden 200 psikiyatri hastası ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, "Sosyodemografik Veri Toplama Formu" ve "Psikotrop İlişkili Seksüel Disfonksiyon Ölçeği (PİSexDÖ)" ile toplanmıştır. Ölçeğin, geçerliğinin değerlendirilmesinde, "dil", "kapsam", "görünüş" ve "yapı" geçerliği analizleri kullanılmıştır. Ölçeğin Türk dili ve kültüründeki faktör yapısı belirlenirken açımlayıcı faktör analizi kullanılmış ve tek faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. PİSexDÖ'nün tek faktörlü yapısının, "geçerli" olan bir ölçek olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin güvenirliğinin değerlendirilmesi için yapılan analiz sonuçlarında, ölçeğin Cronbach Alfa (α) değeri, 0,753 bulunmuştur. Ayrıca, ölçek için yapılan korelasyona dayalı madde analizi sonucunda da değerler kabul edilebilir aralıklarda ve madde ayırt edicilik düzeyinin yeterli olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak; PİSexDÖ'nün iki öncül, beş ana madde ve tek alt boyuta sahip Türkçe versiyonunun Türk kültürüne uygun olduğu aynı zamanda geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır. Ölçeğin, antipsikotik kullanan psikiyatri hastalarında cinsel işlev bozukluğu yaşama durumlarının belirlenmesinde kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Antipsikotik, cinsel işlev bozukluğu, geçerlik ve güvenirlik, psikiyatri hemşireliği, psikotrop ilaç.