Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinde Etik, Tükenmişlik ve Motivasyon İlişkisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKNUR ÖZGÜN BALTA

Danışman: Aydıner Birsin Yıldız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin etik davranışları, işe bağlı tükenmişlik düzeyleri ve motivasyonları arasındaki ilişkileri; cinsiyet, medeni durum, görev kademesi, çalışma statüsü ve yaş değişkenleri bağlamında incelemeyi amaçlamıştır. İlişkisel tarama modeliyle yürütülen çalışma, Ankara'da görev yapan 365 öğretmenden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Öğretmen Etik Davranış Ölçeği, İşe Bağlı Duygusal Tükenmişlik Ölçeği ve Öğretmen Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, kadın öğretmenlerin etik davranış puanlarının erkeklere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğunu; buna karşılık, erkek öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin kadınlardan daha fazla olduğunu ortaya koymuştur. Medeni duruma göre değerlendirildiğinde, evli öğretmenlerin etik davranışlarının bekârlara kıyasla daha yüksek, bekâr öğretmenlerin ise tükenmişlik düzeylerinin evlilerden daha fazla olduğu belirlenmiştir. Çalışma statüsüne göre yapılan incelemede, özel sektör öğretmenlerinin etik davranış düzeylerinin en yüksek, ücretli öğretmenlerin ise en düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca, ücretli öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin diğer gruplara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Korelasyon analizleri, etik davranış ile tükenmişlik arasında orta düzeyde negatif; etik davranış ile motivasyon arasında ise düşük düzeyde pozitif ilişki olduğunu göstermiştir. Tükenmişlik ile motivasyon arasında ise güçlü bir negatif ilişki saptanmıştır. Ayrıca yaş değişkeni ile etik davranış arasında negatif, tükenmişlik ile ise pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Sonuçlar, öğretmenlerin etik davranışlarının demografik özelliklerden etkilendiğini ve tükenmişlik ile motivasyon arasındaki güçlü ilişkinin kurumsal düzeyde müdahale gerektirdiğini göstermektedir. Özellikle ücretli ve sözleşmeli öğretmenlerin yüksek tükenmişlik riski taşıdığı ve bu gruplara yönelik destekleyici programların geliştirilmesinin gerekli olduğu önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Beden Eğitimi Öğretmenleri, Demografik -Farklılıklar, Etik davranış, Motivasyon, Tükenmişlik.