Bilişsel davranışçı model çerçevesinde sağlık kaygısı: Bedensel belirtiler ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile sağlık kaygısı arasındaki ilişkide anksiyete duyarlılığı ve duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rolünün incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAZAL SELİNAY KILIÇ
Danışman: Özden Yalçinkaya Alkar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevcut çalışmada bedensel belirtiler, belirsizliğe tahammülsüzlük, anksiyete duyarlılığı ve duygu düzenleme güçlükleri ile sağlık kaygısı arasındaki ilişkilerin sağlık kaygısının Bilişsel Davranışçı Modeli çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda bedensel belirtiler ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile sağlık kaygısı arasındaki ilişkide anksiyete duyarlılığı ve duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rollerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmaya 18 yaşın üzerindeki 361 yetişkin katılmıştır. Çalışma verileri demografik bilgi formu, Hasta Sağlık Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve Güvenlik Davranışları Kontrol Listesi kullanılarak toplanmıştır. Veriler, çalışma hipotezleri temelinde SPSS 26 programı ve Process Macro v4.2 eklentisi ile analiz edilmiştir. Hipotezleri test etmek için korelasyon analizi, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), regresyon analizi ve seri aracılık analizleri yürütülmüştür. Analiz sonuçlarına göre kadınlar, erkeklere kıyasla daha fazla sağlık kaygısı yaşamaktadır. Ayrıca genç yaştaki bireyler, ileri yaştaki bireylere kıyasla daha fazla sağlık kaygısı yaşamaktadır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre tüm değişkenler arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Sağlık kaygısını ve güvenlik davranışlarını yordayan faktörleri belirlemek amacıyla seri aracılık analizleri yürütülmüştür. Seri aracılık analizlerine göre anksiyete duyarlılığı ve duygu düzenleme güçlüğünün, hem bedensel belirtiler ile sağlık kaygısı arasındaki ilişkide hem de belirsizliğe tahammülsüzlük ile sağlık kaygısı arasındaki ilişkide seri aracılık rolü bulunmaktadır. Güvenlik davranışları açısından ise bedensel belirtiler ile güvenlik davranışları arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlük ve sağlık kaygısının; ayrıca anksiyete duyarlılığı ve sağlık kaygısının seri aracı rolleri bulunmaktadır. Son olarak elde edilen bulgular, sağlık kaygısının Bilişsel Davranışçı Modeli ve daha önceki araştırma sonuçları kapsamında değerlendirilmiş; çalışmanın sınırlılıkları ve güçlü yönleri açıklanmış, ayrıca gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.