Yoğun bakım ünitesinde COVİD-19 pandemi dönemi ve öncesi birer yıllık süreçlerde sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonların değerlendirilmesi


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DUYGU KACAR KARAMAN

Danışman: Hatice Rahmet Güner

Özet:

Amaç: Çalışmamızda, pandemi dönemi ve öncesi birer yıllık süreçlerde hastanemizde takip edilen hastalarda sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon (SHİE) gelişimi, SHİE'lerin tür dağılımı, etken dağılımı, üreyen mikroorganizmaların pandemi öncesine göre değişen antibiyotik duyarlılıkları, hastaların epidemiyolojik verileri, mortalite hızları incelenmiştir. Bu bulgulara sebep olabilecek konak faktörleri ve çevresel etkenler sorgulanarak, pandemi sürecinin SHİE'lere etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 15 Mart 2019-14 Mart 2020 tarihleri arası COVID-19 pandemisi öncesi bir yıllık dönem ve 15 Mart 2020-14 Mart 2021 tarihleri arası COVID-19 pandemi sürecindeki bir yıllık dönemde, Ankara Şehir Hastanesi Genel Hastane Binası 1C Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YBÜ) yatan hastalar retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri, pandemi öncesi bir yıllık dönemde YBÜ takibinde SHİE tanısı alan hastalar ile pandemi sürecindeki bir yıllık dönemde YBÜ takibinde SHİE ve COVID-19 tanısı alan hastalar dahil edildi. SHİE gelişen hastalarda; YBÜ kalış süresi, etken üreme zamanı, SHİE türleri, etken mikroorganizmalar, kullanılan antibiyoterapiler, etkenlerin direnç profilleri gibi özellikler incelendi. Ek olarak, COVID-19 ve öncesi birer yıllık dönemlerde YBÜ'de takip edilen 18 yaş ve üzeri tüm hastalarda cinsiyet, YBÜ kalış süresi, antibiyotik tüketim indeksi, invaziv araç kullanım oranı ve mortalite hızı verileri çalışmaya dahil edildi. Çalışmada yer alan verilerin istatistiksel analizleri için Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) Statistics Windows sürümü 20.0 kullanıldı; p 0,05). SHİE gelişen hastalara bakıldığında, COVID-19 öncesinde karbapenem ve kolistin kullanım oranları, COVID-19 dönemine kıyasla anlamlı yüksek bulundu (p<0,05). Tüm hastaların yıllık antibiyotik tüketim indeksleri karşılaştırıldığında ise COVID-19 döneminde meropenem ve piperasilin-tazobaktam kullanım oranları daha yüksekti (p<0,05). İki dönemde mortalite hızları benzer bulundu (p=0,45). Sonuç: Çalışmamızda, COVID-19 öncesi dönemde SHİE gelişen hasta grubumuzun palyatif bakım gerektiren, kronik hastalık skorları yüksek hastalardan oluşmasının, YBÜ kalış sürelerinin ve invaziv araç kullanım oranlarının daha yüksek gözlenmesinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Pandemi döneminde artan hasta sayıları, yeterli ve yetkin personel eksikliği, yapılan acil müdahalelerin artışı, sağlık çalışanlarının COVID-19 ile enfekte olma korkusuyla hastayla temas gerektiren işlemleri tek seferde yapmaları enfeksiyon kontrol önlemlerine uyumda aksaklıklara neden olarak SHİE hız ve dansitelerinde artış gözlenmesine katkıda bulunmuş olabilir. Direnç gelişiminin ve SHİE'lerin önüne geçmek için enfeksiyon kontrol önlemlerine uyum ve antibiyotik yönetişimi dikkat edilmesi gereken en önemli konulardandır. İlaveten, palyatif bakım gerektiren hastalar için uygun merkezlerin açılması ve yoğun bakım endikasyonu kalmayan hastaların bu merkezlere erken transferinin sağlanması da SHİE'lerin önlenmesine önemli katkı sağlayacaktır.