Antroposen’de Maliye Teorisi ve Politikası: Yeşil Dönüşüm, Ekolojik Sınırlar ve Post-Kapitalist Olanaklar


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Maliye, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Safa Furkan Yeğin

Danışman: Metehan Cömert

Özet:

Bu tez, Antroposen çağının belirginleştirdiği çoklu krizler karşısında anaakım maliye teorisi ve politikasının dönüşüm imkânlarını irdelemekte; maliye düşüncesini ekolojik sınırlar ekseninde ve güncel tartışmalar bağlamında yeniden inşa etmeyi hedefleyen kuramsal bir çerçeve önermektedir. Neoklasik iktisadın tahakkümü altında şekillenen anaakım maliye teorisi, neoliberal akıl yürütme pratikleri aracılığıyla tarihsel ve politik olanı teknik bir rasyonalite rejimi içinde eriterek görünmez kılmakta ve disipline içkin, kendine özgü bir doxa üretmektedir.

Çalışma, bu temel argümandan yola çıkarak öncelikle maliye düşüncesinin tarihsel yörüngesine dair seçici ve eleştirel bir okuma sunmaktadır. Piyasa rasyonalitesini adeta bir inanç sistemine dönüştüren ve doğayı dışsallaştıran anaakım yaklaşımların yapısal açmazları kuramsal düzeyde çözümlendikten sonra tez, Antroposen çağının gerektirdiği “post-maliye” tahayyüllerini tartışmaya açmaktadır. Bu doğrultuda ilk olarak yeşil Keynesçilik, yeşil yeni düzen ve girişimci devlet gibi sistem-içi reformist arayışlar incelenmekte; ardından ayrışma hipotezi ve Jevons paradoksu üzerinden piyasa temelli politika araçlarının ekolojik kriz karşısındaki yetersizliği ortaya konmaktadır. İlerleyen bölümlerde post-Keynesyen katkılar modern para teorisi bağlamında ele alınmakta; yeşil iş garantisi, evrensel temel gelir ve evrensel temel hizmetler yaklaşımlarının barındırdığı ilerici potansiyelin maliye teorisiyle kesişim noktaları saptanmaktadır.

Tezin radikal bir kopuş vaat eden asıl ucu ise küçülme paradigması etrafında şekillenmektedir. Çalışma, küçülme temelinde yükselecek bir “post-büyüme maliyesi”ne dair yeni düşünce hatlarını disipline kazandırmayı hedeflemekte; Marksist ve eko-sosyalist kuramların sunduğu eleştirel zenginliği sentezleyerek doğa-toplum etkileşimini merkeze alan özgün bir analitik çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.