Emotional, cognitive and behavioural reactions to various norm violations across culture: Examining the moderating roles of cultural tightness and strength of group identity

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MOHAMMED MUBARIK

Danışman: Cemşafak Çukur

Özet:

Bu çalışma, norm ihlalinin çeşitli koşullarının bireylerin negatif duygusal, tolerans ve dışsal atıf tepkileri üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada yerel bir grupla kurulan kimlik bağının derecesinin ve algılanan kültürel sıkılığın, ihlal eden bireyin iç/dış grup üyeliği, ihlalin ciddiyeti, ihlal edenin cinsiyeti ve ihlal eden kişinin iç gruptaki konumuna bağlı olarak bireylerin norm ihlaline tepkileri üzerindeki düzenleyici rolleri de incelemiştir. Mevcut araştırma iki ayrı çalışmadan oluşmaktadır. Veriler, Gana ve Türkiye'de çeşitli üniversitelerde öğrenim gören 946 katılımcıdan toplanmıştır. Çalışma 1'de, Gana'dan 311 ve Türkiye'den 210 katılımcı rastgele olarak 8 ayrı deney koşuluna atanmıştır. Her katılımcıya, bir erkek/kadın iç grup/dış grup üyesi tarafından işlenen, yüksek/düşük şiddette norm ihlalini tasvir eden örnek bir öykü sunulmuştur. Öykülerin okunmasından sonra katılımcılar negatif duygu, tolerans ve dışsal atıf tepkilerine ilişkin soruları yanıtlamışlardır. Öykülerin verilmesinden önce katılımcılar grup kimliği ve algılanan kültürel sıkılık ölçeklerini doldurmuşlardır. Çalışma 2'de, Çalışma 1 ile aynı prosedür kullanılmıştır. Çalışma 2'de iç grup ihlal eden bireyin grup içi konumunun katılımcıların ihlale olan tepkilerini belirlemedeki rolü incelenmiştir. Çalışma 2'de veriler 214 Ganalı ve 211 Türk katılımcıdan toplanmıştır. Çalışma 1'in bulgularına göre; ihlal eden kişinin grup üyeliği, ihlalin ciddiyeti ve ihlal eden kişinin cinsiyeti katılımcıların norm ihlaline tepkilerini anlamlı bir düzeyde etkilemektedir. Çalışma 2'nin bulgularına göre; katılımcıların norm ihlaline tepkileri, iç grup ihlal eden kişinin grup içi konumuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değişmektedir. Her iki çalışmanın sonuçları algılanan kültürel sıkılık ve yerel bir grupla kurulan kimlik bağının derecesinin düzenleyici etkilerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir. Bulgular; norm ihlaline karşı verilen tepkilerde karmaşık dinamiklerin varlığını vurgulamaktadır.