Osteoporoz riski olan kız üniversite öğrencilerinde sağlık inanç modeline dayalı web tabanlı osteoporoz farkındalık eğitim programının etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM GÜRLER
Danışman: Sena Kaplan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, 1 Nisan 2024–10 Nisan 2025 tarihleri arasında Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi'nde iki aşamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmanın birinci aşaması, üniversitede öğrenim gören kız öğrencilerde osteoporoz riskini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı araştırma deseniyle gerçekleştirilmiştir (n = 654). İkinci aşama ise, Sağlık İnanç Modeli'ne dayalı web tabanlı Osteoporoz Farkındalık Eğitim Programı'nın, üniversite öğrencilerinin osteoporoz bilgi düzeyi, sağlık inancı, fiziksel aktivite düzeyi ve kalsiyum tüketimi üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla randomize kontrollü müdahale araştırması olarak yürütülmüştür (müdahale grubu = 55; kontrol grubu = 51). Birinci aşama araştırma verileri, Bireysel Bilgi Formu ile Birinci Basamak Osteoporoz Risk Anketi aracılığıyla toplanmıştır. İkinci aşama araştırma verileri ise Osteoporoz Bilgi Testi, Osteoporoz Sağlık İnanç Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ve Kalsiyuma Özgü Besin Sıklığı Anketi kullanılarak elde edilmiştir. Bu aşamada, müdahale grubundaki öğrencilere web tabanlı erişime açık beş modülden oluşan Osteoporoz Farkındalık Eğitimi uygulanmış ve ayrıca üç kez bireysel motivasyonel görüşme gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Çalışmanın birinci aşaması sonucunda; katılımcıların %96,2'si osteopeni, %2,4'ü osteoporoz riski, %2,4'ü normal olarak belirlenmiştir (n=654). Çalışmanın ikinci aşamasında, müdahale grubunda Osteoporoz Bilgi Testi puanlarının istatistiksel olarak anlamlı derecede artığı (p 0,05). Bu bulgular doğrultusunda, web tabanlı ve Sağlık İnanç Modeli'ne dayalı Osteoporoz Farkındalık Eğitimi'nin, üniversite öğrencilerinde bilgi düzeyini artırmada ve osteoporoza yönelik sağlık inançlarını geliştirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Ancak müdahalenin kalsiyum alımına ve fiziksel aktiviteye etkisinin sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, genç bireylerde sağlıklı davranış geliştirmeye yönelik yeni stratejilerin geliştirildiği kanıta dayalı çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.