Tek Merkez Cushing Sendromu Hastalarında 2 gün 2 MG Deksametazon Süpresyon Testi Kesim Noktasının Saptanması


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Özlem ALTINSOY

Danışman: OYA TOPALOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Cushing Sendromu (CS), tedavi edilmediği takdirde önemli morbidite ve mortaliteye neden olan nadir bir hastalıktır. Bu çalışmada CS hastalarımızın demografik, klinik ve laboratuar özelliklerinin değerlendirilmesi, tarama ve tanı amaçlı kullanılan deksametazon süpresyon test (DST)'lerinin farklı etyolojilerdeki değerlerinin karşılaştırılması amaçlandı. Ayrıca günlük pratikte CS tanı testi olarak kullanılan düşük doz DST'nin, etyolojinin belirlenmesine katkı sağlayacak farklı bir kesim değerine sahip olup olmadığının belirlenmesi amaçlandı. Materyal-Yöntem: 2015-2018 yılları arasında hastanemizde hospitalize edilerek takip edilen 46 CS'li hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Kontrol grubu benzer komorbid hastalıkları olan (diabetes mellitus (DM) ve/veya hipertansiyon (HT)), sürrenal ve hipofizer kitlesi olmayan 21 hastadan oluşturuldu. Hastaların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar bulguları, CS tarama ve tanısında kullanılan test sonuçları, görüntüleme yöntemleri, cerrahi uygulanıp uygulanmadığı, cerrahi tedavi olan hastaların patoloji sonuçları ve etyolojileri kaydedildi. Bulgular: 46 CS'li hastanın 35'i (%76.1), 21 kontrol grubu hastasının 16'sı (%76.2) kadın cinsiyete sahipti (p=1.000). Grupların yaş ve vücut kitle indeksleri benzerdi (p>0.05). Hastaların dinamik test sonuçlarında; 2 gün 2 mg DST (düşük doz) sonrası plazma kortizol düzeylerinin ortancası 2.70 μg/dl (min-maks:0.49-26.20 μg/dl), 8 mg DST (yüksek doz) sonrası plazma kortizol düzeylerinin ortancası 2.40 μg/dl (min-maks:0.40-25.00 μg/dl) tespit edildi. Deksametazon-CRH testi sonrası plazma kortizol düzeylerinin ortancası 3.24 μg/dl (min-maks:1.12-35.23 μg/dl), düşük doz DST sonrası 24 saatlik üriner serbest kortizol (UFC) ortancası 13.20 μg/24 saat (4.60-36.00 μg/24 saat) olarak hesaplandı. Gruplar arasında ACTH ve DHEA-SO4 düzeyleri açısından istatistiksel anlamlı farklılık izlenmedi (p=0.285 ve p=0.078). Hasta grubunda saat 23:00 gece yarısı serum kortizol düzeyinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu (p=0.018), saat 06:00 sabah kortizol düzeyinin iki grupta benzer olduğu (p=0.091) gözlendi. 19 hastada (%51.4) hipofizde kitle, 35 hastada (%79.5) sürrenalde kitle tespit edildi. Operasyon yapılan hastaların 1 mg DST ve düşük doz DST sonrası plazma kortizol düzeyleri operasyon yapılmayan hastalarla benzerdi (p>0.05). 1 mg DST'nin hipofizde/sürrenalde kitlesi olan hastaları olmayanlardan ayırmada anlamlı olmadığı saptandı (p>0.05). Düşük doz DST'nin hipofizde kitle için kesim noktası %62.5 duyarlılık (%95 GA:%38.6-%81.5) ve %87.5 seçicilikle (%95 GA:%64.0-%96.5) ≥4 μg/dl, sürrenalde kitle için kesim noktası %81.2 duyarlılık (%95 GA:%64.7-%91.1) ve %85.7 seçicilikle (%95 GA:%48.7-%97.4) ≤4 μg/dl hesaplandı. Sonuçlar: Düşük doz DST'nin hipofizer ve sürrenal CS'li hastaları ayırt etmede anlamlı olduğu görüldü. Ayrıca düşük doz DST sonrası kortizol değeri için kesim değeri hipofizer CS'li hastalar için ≥4 μg/dl, sürrenal CS'li hastaları için ≤4 μg/dl bulundu.